| Het functioneren van de strafrechter staat, ook waar het de straftoemeting betreft, steeds nadrukkelijker ter discussie. Met betrekking tot de straftoemeting komt die kritiek onder meer voort uit onderzoeken die wijzen op uiteenlopende straffen in op het oog vergelijkbare gevallen. Door rechters zelf ontwikkelde oriëntatiepunten voor de straftoemeting dienen de consistentie in de straftoemeting te vergroten. Deze oriëntatiepunten bieden een beknopte beschrijving van een strafbaar feit gekoppeld aan een indicatie voor de op te leggen straf. Een vanzelfsprekendheid zijn deze oriëntatiepunten niet: ze bezitten geen formele status, roepen vragen op met betrekking tot de rechterlijke onafhankelijkheid en wekken bij sommigen de indruk dat het opleggen van een straf een gestandaardiseerd proces is waarin de persoon van de dader geen rol speelt. Toch blijft het verschijnsel bestaan en draagt de rechterlijke organisatie actief bij aan de realisering van deze oriëntatiepunten. Wat betekenen deze oriëntatiepunten nu eigenlijk voor de legitimiteit van de strafbeslissing? Die vraag legt bloot dat de rechterlijke oriëntatiepunten op meer wijzen dan alleen een noodzaak van meer eenheid in de opgelegde straffen. Het verschijnsel wijst paradoxaal genoeg op de relativiteit van het streven naar consistentie in de straftoemeting en op leemtes in het straftoemetingsrecht, dat traditioneel in handen van de rechter vorm moet krijgen. Daarover is echter nog te veel onduidelijk, zoveel dat vooralsnog definitieve uitspraken over de betekenis van die oriëntatiepunten achterwege moeten blijven. Aan de hand van een analyse van de constitutionele en institutionele context van het functioneren van de strafrechter, alsmede de wettelijke regeling van de straftoemeting wordt betoogd dat een systematische en theoretische verdieping in zowel het straftoemetingsrecht als de wijze waarop de strafbeslissing tot stand komt, de strafvorming, noodzakelijk is. Niet in de laatste plaats om duurzaam inhoud te geven aan de bestaande vrijheid van de rechter bij de straftoemeting. In aanvulling daarop kan worden beoordeeld of en zo ja, op welke wijze de rechterlijke oriëntatiepunten een plaats kan worden gegeven in de rechterlijke oordeelsvorming. Het onderzoek beoogt bij te dragen aan een verdieping in zowel het straftoemetingsrecht als de strafvorming; aspecten van de straftoemeting die uiteindelijk van fundamenteel belang zijn voor de legitimiteit van de strafbeslissing. |
