KNAW

Research

The Yiddish Press in Amsterdam in the 17th Century. A Study of the...

Pagina-navigatie:


Update content


Title The Yiddish Press in Amsterdam in the 17th Century. A Study of the Amsterdam 'Dinstagishe un Fraytagishe Kurantn' (1686-1687)
Period 04 / 2002 - 04 / 2005
Status Completed
Dissertation Yes
Research number OND1287599
Data Supplier Huizinga Instituut

Abstract (NL)

De weidse benaming The Yiddish Press in Amsterdam in the 17th Century heeft in feite betrekking op één krant, waarvan anderhalve jaargang overgebleven is (augustus 1686-december 1687): de Dinstagisje oen fraitagisje koeranten (Dinsdagse en vrijdagse kranten). De krant verscheen aanvankelijk tweemaal en later eenmaal per week op vrijdag in Amsterdam. De eerste nummers zijn uitgegeven door de asjkenazische drukker Oeri Faiboesj Halevi, vanaf juni 1687 nam de sefardische drukker David de Castro Tartas de uitgave over. Voor zover bekend gaat het om de oudste Jiddisje krant ter wereld. Het is niet bekend of er meer nummers van de Koerant hebben bestaan dan er zijn overgebleven. De nu bekende kranten zijn, ingebonden in een boek, rond het begin van de twintigste eeuw aangekocht door de Amsterdamse boekverzamelaar en bibliothecaris David Montezinos. In de jaren zeventig is het boek van Ets Haim, de bibliotheek bij de Portugees-Israëlitische synagoge in Amsterdam, overgebracht naar Jeruzalem, en sindsdien is het spoorloos verdwenen. Bij mijn onderzoek maak ik noodgedwongen gebruik van fotokopieën, die voor de verdwijning waren gemaakt. Waarschijnlijk zullen de kranten binnenkort integraal gescand worden en op een website van het Menasseh ben Israel Instituut worden gezet. Mijn proefschrift zal bestaan uit een uitgebreide technische en inhoudelijke beschrijving van de Koerant, en een analyse van de inhoud, ondersteund door een illustratieve selectie uit de berichten. Verder zal ik proberen een antwoord te vinden op vragen als: wat is de plaats van de krant in de Nederlandse, de joodse en de Europese cultuur- en persgeschiedenis, hoe kwam de nieuwsgaring tot stand, wat waren de bronnen van de krant, hoe werd met die bronnen omgegaan, vormde de krant zelf een bron voor andere kranten, wat was de rol van de uitgevers en van de zetter, de proseliet Avraham bar Avinoe, wie waren de lezers, en ook: wat valt er te zeggen over de taal waarin de krant is geschreven? De overgrote meerderheid van het nieuws bestaat uit zeer gedetailleerde berichten over de oorlog tussen de Habsburgers en de Turken. Zo wordt het ontzet van Boedapest uitgebreid beschreven. Ook brengt de krant nieuws over gebeurtenissen elders in Europa en in Nederland. Anders dan de secundaire literatuur suggereert, bevat de krant weinig specifieke informatie over het leven van de joden in Amsterdam of de rest van Nederland aan het eind van de zeventiende eeuw. Op grond van een eerste vergelijking met enkele nummers van Nederlandse kranten die in dezelfde tijd zijn verschenen, de Amsterdamse Courant en de Haarlemse Courant, vermoed ik dat de Koerant niet aan eigen nieuwsgaring deed, maar berichten uit beide Nederlandse kranten selecteerde, vertaalde en bewerkte. Het zal de eerste keer zijn dat de Koerant systematisch onderzocht wordt. De secundaire literatuur die over de krant is verschenen, beslaat hooguit tien artikelen, geschreven in de afgelopen honderd jaar. De meeste auteurs hebben de krant niet in zijn geheel gelezen. Men volstaat doorgaans met een meer of minder uitgebreide beschrijving van de krant en het geven van aansprekende maar niet altijd representatieve voorbeelden. Ik zie het als mijn taak om een zo volledig en evenwichtig mogelijk beeld te presenteren van de Koerant en van zijn betekenis voor de lezers van toen en voor de wetenschap van nu.

Related organisations

Related people

Supervisor Prof.dr. I.E. Zwiep
Project leader Prof.dr. S.Z. Berger
Doctoral/PhD student Drs. H. Pach

Classification

A86300 Mass communication
D34300 Early modern history
D36900 Language and literature studies of other language groups

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation