| Wat is de leeftijd- en geslachtspecifieke prevalentie van verhoogde ijzerstatus en ziekte-gerelateerde verschijnselen onder homozygote eerstegraads familieleden van homozygote indexpatiënten met primaire hemochromatose? Kan er een high-risk populatie worden gedefinieerd op basis van geslacht en leeftijd? Wat is de kosten-effectiviteit van familiescreening? Wat is de optimale strategie en doelgroep voor screening op primaire hemochromatose in termen van kosten-effectiviteit? IJzerstapeling in de weefsels door primaire hemochromatose (PH) is een van de meest voorkomende autosomaal recessieve genetische ziekten bij personen van Noord-Europese afkomst met een genotypische prevalentie van ongeveer 1 op de 200-400 (Adams, 1999; Cogswell, 1998). PH is zeldzaam onder de niet-Europese allochtone bevolking van ons land. Diverse rapporten, inclusief het signalement van de Gezondheidsraad (1999/21), waarschuwen dat artsen de ziekte vaak niet of te laat herkennen. Bij tijdige diagnose en therapeutische ijzerverwijdering kunnen complicaties van de ziekte zoals gewrichtsklachten, diabetes, hartfalen, levercirrose en levercelcarcinoom worden voorkomen en de levensverwachting van patiënten met PH zelfs genormaliseerd worden. De hoge prevalentie, morbiditeit en mortaliteit, alsook de voordelige effecten van vroege diagnostiek en behandeling maken dat (proef)populatiescreening op PH wordt aanbevolen voor de Noord-Europese bevolking (Adams, 1999; EASL, 2000). Ook de Gezondheidsraad noemt in haar signalement eind 1999 de toenemende internationale aanwijzingen dat screening kosten-effectief kan zijn. Daarnaast geeft de Gezondheidsraad aan dat voordat de introductie van een landelijk screeningsprogramma verantwoord is er nog een aantal vragen specifiek voor de Nederlandse situatie beantwoord dient te worden. Deze vragen betreffen vooral het natuurlijk beloop van de ziekte (te meten aan het deel van de homozygote individuen voor de C282Y-mutatie dat op termijn ook ziekte-gerelateerde verschijnselen ontwikkelt), en de meest kosten-effectieve doelgroep en screeningsstrategie. Het door de Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO) ingestelde platform "Health Technology Assessment (HTA)" sloot zich zeer recent (2001, no 30) aan bij de aanbevelingen van de Gezondheidsraad en adviseert op korte termijn in ons land een proef-bevolkingsonderzoek te laten uitvoeren naar de doelmatigheid van screening op ijzerstapelingsziekte onder personen met een verhoogd risico voor deze aandoening. Het onderzoek zoals beschreven in deze aanvraag sluit nauw aan bij de aanbevelingen van beide beleidsorganen zoals hierboven geformuleerd en het verschaft meer inzicht in de vraag of er gescreend moet worden, en zo ja, bij welke doelgroep (familie, algemene bevolking, high-risk populatie) en wat daarbij de screeningsstrategie (testvolgorde, mono-, of bifasisch testen) zou moeten zijn. Informatie over deze onderwerpen uit buitenlandse studies is niet zonder meer van toepassing op de Nederlandse situatie (EASL, 2000). Dit komt vooral omdat i) de incidentie en prevalentie van de aandoening niet hetzelfde is voor de verschillende Europese landen en zelfs afneemt van Noord naar Zuid-Europa, ii) het deel van de homozygote personen dat ook daadwerkelijke ijzerstapeling en ziekteverschijnselen ontwikkelt afhankelijk is van leefgewoontes (dieet, alcoholintake) en genetische achtergrond en iii) de screeningskosten variëren per land. Primaire hemochromatose (PH) is de meest voorkomende autosomaal recessief overervende ziekte (1 op 200-400) bij mensen van Noord-Europese afkomst. Artsen herkennen de ziekte vaak niet of te laat. Bij tijdige diagnostiek en therapeutisch aderlaten kunnen complicaties van de aandoening worden voorkomen en zal de levensverwachting normaliseren. Diverse rapporten, waaronder dat van de Gezondheidsraad, voeren wetenschappelijke argumenten aan voor bevolkingsonderzoek. Echter voordat dit verantwoord is moet er meer informatie komen over het natuurlijk beloop van de ziekte, over de meest kosten-effectieve doelgroep en over de screeningsstrategie. Met dit project wordt beoogd deze informatie te verwerven. Het betreft een multicenter familiescreening op de aanwezigheid van PH onder broers/zussen en kinderen van 250 bekende homozygote indexpatiënten. Het deel van de homozygote familieleden dat een verhoogde ijzerstatus en ziekte-gerelateerde verschijnselen ontwikkelt zal worden bepaald, waardoor het inzicht in het natuurlijk beloop van de aandoening zal worden verhoogd. Deze data zullen, aangevuld met literatuurgegevens, worden gebruikt als input-variabelen voor een simulatiemodel. Dit model maakt gebruik van Markov-modellering om kosten en effectiviteit (levensverwachting) van familiescreening te vergelijken met diverse strategieën voor screening van de open en (high-risk) populatie(s). |
