KNAW

Onderzoek

Ontwikkeling en implementatie van richtlijnen voor indicatiestelling in de verslavingszorg

Pagina-navigatie:


Wijzig gegevens


Titel Ontwikkeling en implementatie van richtlijnen voor indicatiestelling in de verslavingszorg
Looptijd 03 / 2001 - 03 / 2004
Status Afgesloten
URL http://www.aiar.nl/ne/content_projecten_sub2.html#04
Onderzoeknummer OND1289403
Leverancier gegevens Website ZonMw

Samenvatting

Leidt invoering van "evidence based" richtlijnen tot een uitvoerbare, klinisch relevante en door patiënten gewaardeerde indicatiestelling en zorgtoewijzing binnen de verslavingszorg? 2. Kunnen de uitvoerbaarheid, klinische relevantie en patiëntwaardering bevorderd worden door (a) automatisering van de uitvoering; (b) bijstelling op grond van informatie over de resultaten van de hulp en (c) expertoordelen? 3. Welke factoren beïnvloeden de implementatie in een tweede instelling? In de verslavingszorg heeft verhoging van de kwaliteit een hoge prioriteit. Men probeert te komen tot drastische vernieuwing van het behandel- en zorgaanbod. Instellingen werken samen binnen het Ontwikkelcentrum Kwaliteit en Innovatie, dat een geïntegreerd zorgprogramma en een gestructureerde indicatiestelling en zorgtoewijzing ontwikkelt met als uitgangspunten wetenschappelijk bewezen effectiviteit en doelmatigheid. In dat kader heeft de Jellinek de ontwikkeling van richtlijnen en daarvan afgeleide protocollen ter hand genomen. Als eerste stap is op basis van de wetenschappelijke literatuur vastgesteld dat dé verslaafde niet bestaat, dat er verschillende bewezen-effectieve behandelingen zijn, dat ambulante en kortdurende interventies niet per definitie minder effectief zijn dan klinische of langdurige behandeling en dat kenmerken van een patiënt slechts in beperkte mate bepalen of een bepaalde behandeling voor die patiënt wel of niet effectief zal zijn. Dat geldt zowel alcoholverslaafden (Lindstrom. 1992; Mattson e.a., 1994; Van den Brink, 1996; Project MATCH, 1999)als drugverslaafden (McLellan en Gastfriend, 1996; McKay en McLellan, 1998). Dit wordt ondersteund door de resultaten van onderzoek in de Nederlandse verslavingszorg (Kersten, 1998) en een recent literatuuroverzicht over indicatiestelling en zorgtoewijzing bij verslaafden aan alcohol en drugs (Schippers, 2000). Op basis van deze conclusies is door verschillende auteurs gepleit voor indicatiestelling op basis van het principe van stepped-care, bekend uit de somatische geneeskunde, voor zover die niet mogelijk is op basis van patiëntkenmerken (matched-care) (Sobell en Sobell, 1995; Van den Brink, 1996). De resultaten van wetenschappelijk onderzoek zijn dermate consistent en overtuigend dat het niet opportuun is om via expertpanels of consensusprocedures nieuwe zorgprogramma"s en indicatiestellingsprocedures van de grond af te ontwikkelen. Invoering van een praktijk van evidence based indicatiestelling lijkt nu meer gebaat bij het verzamelen van gegevens over de uitkomsten van voorlopige versies, die dan bij de consensusontwikkeling kunnen worden betrokken. De Jellinek heeft op basis van het geciteerde onderzoek een geïntegreerd, gefaseerd en naar intensiteit gedifferentieerd behandelaanbod ontwikkeld dat wordt aangestuurd door een centrale intake op basis van een gecombineerd matched care/stepped-care model. Deze ontwikkeling is door het landelijke Ontwikkelcentrum Kwaliteit en Innovatie geaccordeerd en het is mede daarom van belang dat het huidige project wordt ingepast in de activiteiten van dit centrum. Implementatie en aanpassing van dit pakket behoeven ondersteunend evaluatieonderzoek. De verslavingszorg vernieuwt haar behandel- en zorgaanbod. Door een Ontwikkelcentrum van samenwerkende instellingen wordt een nieuw zorgprogramma en een gestructureerde indicatiestelling en zorgtoewijzing samengesteld met als uitgangspunten wetenschappelijk bewezen effectiviteit en doelmatigheid. De Jellinek heeft het voortouw in de ontwikkeling van de indicatiestelling en heeft richtlijnen opgesteld, gebaseerd op een evidence based, gecombineerd matched care/stepped-care model. Dit project beoogt deze richtlijnen te evalueren op uitvoerbaarheid, klinisch relevantie, patiëntwaardering, behaalde hulpverleningsresultaten én externe expertoordelen. De uitvoerbaarheid wordt getoetst door ook de implementatie in een tweede instelling te bestuderen en beïnvloedende factoren op de uitvoering bloot te leggen. Gedurende twee maal één jaar wordt de uitvoeringspraktijk gevolgd. Bij patiënten worden tevredenheid, therapietrouw en hulpverleningsresultaat gemeten en bij indicatiestellers protocoltrouw en feitelijke zorgtoewijzing. Geprotocolleerde indicatiestellingen worden vergeleken met klinisch indicatieoordelen. Alle gegevens worden ter beschikking gesteld van experts ten behoeve van de opstelling van consensusrichtlijnen. Na één jaar worden ze bijgesteld zodat in het tweede jaar de invloed daarvan op genoemde variabelen kan worden nagegaan. Het geheel moet leiden tot een op evidentie berustend en in de praktijk getoetste set richtlijnen bedoeld voor de gehele verslavingszorg.

Betrokken organisaties

Betrokken personen

Projectleider Dr. U.W. Nabitz
Projectleider Prof.dr. J.A. Walburg

Classificatie

A74000 Geestelijke gezondheidszorg
A82400 Maatschappelijk welzijn en geestelijk welzijn
D24200 Preventieve gezondheidszorg, GVO
D51000 Psychologie

Omhoog
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie