| Doel van het onderzoek: Bestudeerd wordt welke moleculen betrokken zijn bij het tot stand brengen en houden van contacten tussen myeline en zenuwvezel en het vaststellen van het belang van die contacten voor het (opnieuw) op gang brengen van de myelinisatie. Achtergrond van het onderzoek: De myelineschede, die in het centrale zenuwstelsel gemaakt wordt door oligodendrocyten, is nodig voor de snelle prikkelgeleiding langs de zenuwvezel. MS is een auto-immuunziekte, d.w.z. stoffen (antilichamen) die gericht zijn tegen de myeline van oligodendrocyten worden aangemaakt, waardoor de myeline kapot wordt gemaakt met als gevolg het deels verdwijnen van de myeline die gewikkeld is rondom de zenuwvezels (demyelinisatie). Het weer op gang brengen van myelinisatie van de zenuwvezel door voorlopercellen van oligodendrocyten aan te zetten tot een versneld uitrijpen tot volwassen cellen (differentiatie) zou onderdeel kunnen zijn van een mogelijke therapie. Hiervoor is echter een grondige kennis nodig van hoe myeline en zenuwvezel een wisselwerking met elkaar aangaan, welke moleculen daarbij betrokken zijn en hoe die moleculen naar de gewenste contactplaatsen worden gebracht. Dat inzicht zou ook belangrijk kunnen zijn om beter begrip te krijgen in hoe demyelinisatie ontstaat in het geval van MS, want over de werkelijke oorza(a)k(en) is nog betrekkelijk weinig bekend. Uit onderzoek aan hersenen van ratten blijkt, dat neurofascin155 (NF155), een eiwit dat voorkomt in de oligodendrocyt, alleen tijdens de myelinevorming wordt gemaakt. Ook is het in staat wisselwerking aan te gaan met eiwitten die alleen voorkomen op het oppervlak van de zenuwvezel. Het is dus waarschijnlijk dat NF155 betrokken is bij de vorming van het contact tussen myeline en zenuwvezel. Het is echter helemaal niet bekend hoe NF155 tijdens de differentiatie van oligodendrocyten naar de myelineschede wordt getransporteerd, of zenuwcellen signalen uitzenden die aanmaak en transport van NF155 beïnvloeden, en hoe de wisselwerking tussen myeline en zenuwvezel, die verloopt via NF155, bij de ontwikkeling van een compacte myelineschede is betrokken. Wij zijn begonnen met de analyse van het transport van NF155 in oligodendrocyten, afkomstig uit het hersenen van ratten. Vervolgens willen wij de aanmaak van NF155 en het transport in oligodendrocyten in aanwezigheid van zenuwvezels onderzoeken. We willen met name vaststellen of er een verschil is tussen de plaats waar NF155 aanwezig is in het zenuwvezel-oligodendrocyt contact van gezond weefsel en dat in weefsel afkomstig van ratten met de MS-achtige ziekte EAE (een diermodel voor MS) en van MS-patiënten. Bereikte resultaten: NF155 wordt door oligodendrocyten al vroeg in de ontwikkeling gemaakt. Het is aanwezig in primaire en secundaire uitlopers van oligodendrocyten, maar het is nog onzeker of het ook aanwezig is in het myelinelaagje dat door gekweekte oligodendrocyten wordt gemaakt. De resultaten tonen aan, dat NF155 in speciale gebieden (domeinen) van de oligodendrocyt aanwezig is. Deze domeinen zijn betrokken bij het transport van eiwitten in de cel, en het interessante is dat dat transport beïnvloed kan worden door, onder andere, groeifactoren. Met andere woorden, het op die manier extra op gang brengen van transport kan zo wellicht tot (hernieuwde) myelinisatie leiden. |
