| In de modern-westerse, pluralistische samenleving is de rol van levensbeschouwelijke tradities bij de processen van identiteitsvorming en zingeving sterk veranderd. Het christendom heeft niet langer een monopoliepositie, en mensen stellen steeds vaker door middel van bricolage een eigen levensvisie samen. De momenteel zeer populaire term zingeving is een verzamelterm die de functie van zaken als religie, spiritualiteit, existentiële vragen, ethiek en artistieke zelfontplooiing aanduidt. Hiermee lijkt het terrein van zingeving sterk verbreed te zijn. Religie is naar alle kanten uitgewaaierd, zoals de socioloog Meerten ter Borg stelt. Vanuit psychologisch perspectief moeten we constateren dat het voor een individu moeilijker is geworden om zich een levensbeschouwelijke traditie eigen te maken, in die zin dat deze bijdraagt aan een zinvolle levensoriëntatie en identiteitsontwikkeling. Er wordt een groot beroep gedaan op de eigen keuze en op de creatieve vermogens van het individu op dit vlak kortom, op de verbeelding. Gelieerd hieraan zien we een grote aandacht voor kunst, juist op het raakvlak van religie en zingeving. Binnen de kerken bijvoorbeeld worden steeds vaker (niet expliciet) religieuze kunstuitingen gebruikt om de christelijke traditie over te dragen en te actualiseren. En kunst lijkt voor een deel functies van religie over te nemen (zie bv. de Mattheus-Passion hype). Er is momenteel veel wetenschappelijke aandacht voor de overeenkomsten en verschillen tussen kunst en religie enerzijds, en voor het proces van identiteitsvorming en de rol van levensbeschouwing en cultuur daarbij anderzijds. Er is behoefte aan de ontwikkeling van een psychologie van de zingeving, die de bijdrage van culturele tradities aan zingeving betrekt. Belangrijke vragen zijn: In welke psychische structuren en processen is zingeving verankerd? Wat is de verhouding tussen zingeving en identiteitsvorming? Welke rol speelt het psychisch proces van zingeving en zinbeleving in religieuze en in artistieke activiteiten? Om de zingevingsdimensie in hedendaagse culturele fenomenen te bestuderen is een inter-disciplinaire benadering vereist, waarbij theologische, sociaal-wetenschappelijke en geestes-wetenschappelijke disciplines samenwerken. Het gaat erom hoe zingeving concreet gestalte krijgt in een bepaalde tijd en cultuur. Doel van het voorgestelde programma is het ontwikkelen van een hermeneutisch-psychologisch model, aansluitend bij recente theorieën over zingeving vooral uit de zogenaamde relationele psychoanalyse. Workshop 1 concentreert zich op de zingevingsdimensie van kunst en religie, workshop 2 op de theoretische aspecten van een hermeutisch-psychologische benadering. |
