| Rond 1900 werd de Scandinavische literatuur in Europa als een representatie van een nieuwe literaire beweging gerecipieerd en door auteurs, literatuurhistorici en cultuurbemiddelaars als een mogelijk alternatief paradigma voorgesteld. Het beeld van de Scandinavische literatuur tussen 1880 en 1900 was in Europa vrij homogeen: een vernieuwende en progressieve literatuur. In het begin van de twintigste eeuw tot ca. 1930 vindt in de receptie van de Scandinavische literatuur een geleidelijke transitie plaats naar andere thema's en karakteristieken met bijvoorbeeld meer nadruk op natuurbeschrijving. Factoren die van betekenis waren voor de receptie van Scandinavische literatuur en het (literaire) nationale zelfbeeld verschilden per taalgebied. In Vlaanderen was bijvoorbeeld in sommige kringen de Germaanse eigenheid van het werk en in hoeverre het als een tegenwicht tegen de Franse invloed kon worden gezien van belang. In Nederland werd eveneens de culturele en literaire uitwisseling met andere kleine Noord-Germaanse taalgebieden van belang geacht, maar werd naast het taalpolitieke aspect tevens gewezen op de vrouwenemancipatie en het grotere aandeel van vrouwelijke auteurs in het Scandinavische literaire veld. In heel Europa speelden de debatten die over mannelijkheid en vrouwelijkheid rond 1900 werden gevoerd een grote rol in de transmissie en receptie van de Scandinavische literatuur. The New Woman deed haar intrede en Scandinavische denksters als Ellen Key en Laura Marholm bekritiseerden het feminisme en formuleerden een essentialistische variant daarvan. Opvallend is voorts dat in het veld van de literaire en culturele overdracht veel vrouwen werkzaam waren, als vertaalster, introductrice, recensente, journaliste of als maecenas. Een aantal van deze vrouwen die zich in deze voor vrouwen nieuwe beroepen ontplooiden en als nieuwe vrouwen konden worden gezien, verwachtten overigens van vrouwelijke én mannelijke auteurs, zoals Ibsen, dat zij in hun literaire werk vrouwelijke personages beschreven die gehoor gaven aan hun roeping als vrouw en moeder. Dit onderzoeksprogramma wil de hierboven beschreven invloeden op de receptie van Scandinavische literatuur nader onderzoeken: de invloed van taalpolitiek, de invloed van veranderende vrouwbeelden en op metaniveau de confrontatie tussen oude en nieuwe literaire stromingen waarbij de Scandinavische literatuur mogelijk als een katalysator werd gebruikt. De betekenis van etnolinguistisch nationalisme en gender voor de creatie van een nationaal literair beeld staat in dit onderzoeksprogramma centraal. Tot nu toe is er voornamelijk bilateraal en/of inventariserend onderzoek verricht. Dit programma beoogt een en ander in vergelijkend Europees perspectief te plaatsen. Het onderzoek bestaat methodologisch gezien uit twee componenten; 1. een institutionele en cultuurhistorische benadering, 2. een discours-analyse. |
