| Title | Semiotic evolution and cultural dynamics |
|---|---|
| Period | 01 / 2004 - unknown |
| Status | Completed |
| Research number | OND1298550 |
| Data Supplier | Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) |
| Human culture, encompassing the whole of human actions and products, is dependent on complex semiotic behaviour. This behaviour, or semiosis, generates signs, which are the building blocks of culture (images and artefacts, texts and concepts, models and theories). Those signs are also mental activities, performed by the human brain. And as activities of the human mind, they are studied in the sciences of cognition: in neurology, evolutionary psychology, linguistics, anthropology and philosophy. We are thus dealing with a three-layered structure: on the historical ?surface? we find culture, with its myriad of forms: images and artefacts, texts and concepts, models and theories. This constantly changing historical reality, however, is structured by a relatively small set of semiotic building blocks (icons, symbols, and indices). This second layer of semiotic building blocks has, in turn, a cognitive ?deep structure?: on this third layer we find the activities of the human brain. It is the aim of the project to contribute to a theory of human culture that is based on a theory of human cognition. More particularly, the project will focus upon problems of semiotic evolution ? from phylogenetic evolution to historical change ?, on its cognitive underpinnings, as well as on its impact on processes of cultural change. Questions that guide the research are, for instance: How did semiosis emerge? How did it evolve? In what sense does semiosis change the process of representation? In what sense is human cognition ?semiotic?? Which phases can be discerned in the evolution of semiosis? What could be the role played by language in semiotic evolution? How do the semiotic phases influence the cultural ?surface?? The philosophy of symbolic forms, as Ernst Cassirer (1923-1929) developed it, provides the basis for the project. Cassirer?s work will be studied from the perspective of recent (evolutionary) psychology, linguistics and anthropology, as well as that of contemporary semiotics. Both his theory of the emergence of the symbolic out of the stimulus-response reaction, and his theory of cultural evolution from the linguistic and the mythical to the theoretical, will be given a firm ground in contemporary semiotics and in cognitive science. |
| Culturele verandering lijkt deels samen te hangen met veranderingen van representatieprocessen die aan de cultuur ten grondslag liggen. Deze representatieprocessen leveren de bouwstenen waaruit cultuur is opgebouwd. Het filosofische en wetenschappelijke onderzoek naar het verband tussen representatie en culturele dynamiek kent een lange traditie. Recentelijk heeft het een sterke impuls gekregen, dit keer vanuit de cognitiewetenschappen, met name de evolutionaire psychologie. Met dit onderzoek willen wij een bijdrage leveren aan onze kennis van de logica van de menselijke representatie (de semiosis), en aan ons inzicht in de gevolgen die deze logica heeft voor de dynamiek van cultuur. (Hoe) kan culturele verandering begrepen en verklaard worden vanuit onderliggende semiotische patronen? Allereerst zal de balans worden opgemaakt van het vele onderzoek dat van Giambattista Vico tot Ernst Cassirer en Hayden White in zeer uiteenlopende disciplines is gedaan naar patronen in de cultuurgeschiedenis. De resultaten worden vervolgens vergeleken met de uitkomsten van recent evolutionair-psychologisch onderzoek (Merlin Donald). Het onderzoek naar de logica van semiotische evolutie wordt verder uitgewerkt, waarbij een aantal aspecten in het bijzonder aandacht krijgt: 1) de evolutie van de representatie naar tekengebruik (semiosis); 2) de evolutie van het vermogen tot meta-representatie (bewustzijn en theory of mind ); 3) de opeenvolgende fases in de semiotische ontwikkeling: van signaal, via icoon, symbool, en index tot proces waarbij vooral de ontwikkeling naar de indexicale fase aandacht vraagt (de indexicale semiosis ligt aan de basis van wat men wel de moderniteit noemt); 4) de recursiviteit van de semiosis en 5) het cumulatieve karakter van de semiotische evolutie. Voortdurend wordt daarbij gekeken naar de gevolgen van de onderliggende logica voor de dynamiek aan de oppervlakte van de cultuur. In het bijzonder gaat de aandacht uit naar de plaats van de artistieke semiosis (de kunsten) in cultuur. De theorie van de semiotische evolutie verklaart mogelijk de veranderende status, in de Westerse cultuur, van de artistieke semiosis, die gekenmerkt wordt door een toenemende autonomie ten opzichte van andere culturele domeinen zoals politiek, religie en wetenschap, en door een nadukkelijk cognitieve functie (kunst als kennis). Tenslotte richt het onderzoek zich op contemporaine ontwikkelingen. Behalve naar de status van kunst (einde van de autonomie, vervaging van het onderscheid tussen hoge en lage kunst), zal de aandacht uitgaan naar de verschuiving van het semiotische zwaartepunt, in de hedendaagse mondiale cultuur, van structuur naar proces en de daarmee samenhangende toename van de semiotische en culturele complexiteit. |
| Secretariat | The Groningen Research Institute for the Study of Culture - ICOG (RUG) |
|---|---|
| Financier | NWO Council for the Humanities (NWO) |
| Project leader | Prof.dr. B.P. van Heusden |
|---|
| A85100 | Arts and culture |
|---|---|
| D34500 | Contemporary history |
| D35000 | Arts |
| D51000 | Psychology |
Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation