[Achtergrond] De bodem wordt in toenemende mate belast. Zo zijn de laatste 15 jaar de wiellasten van maximaal 6 - 8 ton naar 10 - 12 ton gestegen met dezelfde wieluitrusting. Tegenwoordig zijn de bandspanningen daarom minimaal 1,6 bar, omdat anders bij de huidige wiellasten de banden stuk worden gereden. Door de grote wiellasten met grote banden en vrij hoge bandspanning dringt de verdichting ook dieper door in de ondergrond. Er zijn meer factoren waardoor het gevaar voor bodemverdichting is toegenomen. Door emissiearm mestuitrijden is de intensiviteit van berijden ook flink gestegen. Door de trend van vernatting ter bestrijding van verdroging worden bodems natter en daardoor kwetsbaarder voor verdichting. De verwachting is dat door klimaat-verandering het weer extremer wordt, dus perioden met veel neerslag in de vorm van hevige buien en langere droge perioden. Verdichte grond is meer kwetsbaar voor een extremer klimaat dan een goed gestructureerde en daardoor goed functionerende grond.
Ondergrondverdichting resulteert in een beperkte bewortelingsdiepte en een slechtere verzadigde doorlatendheid, infiltratiecapaciteit en bergingscapaciteit. Dit heeft tot gevolg dat meer denitrificatie optreedt, gewasopbrengsten (kwantiteit en kwaliteit) verminderen, ziekten en aantasting meer kans hebben, oppervlakkige afstroming toeneemt, het land langer te nat blijft wat leidt tot grondbewerkigs- en oogstproblemen. Om de gevolgen van bodemverdichting te compenseren zijn meer nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen, beregening en diepere drainage nodig. Deze maatregels worden echter steeds verder van overheidswege beperkt. De verwachting is dat door klimaatverandering de neerslagintensiteiten toenemen, waardoor naar verwachting bij verdichte gronden meer water oppervlakkig afstroomt en watersystemen sneller gaan reageren. De doelstelling om meer water in de grond te bergen wordt hierdoor gefrustreerd.
[Doel] Het onderzoek moet leiden tot een betere inschatting van het gevaar voor bodemverdichting (welke wiellasten treden op en welke gronden zijn het meest kwetsbaar), wat de effecten zijn (met name voor de bodemfysche eigenschappen) en de gevolgen (verminderde bewortelingsdiepte en gewasopbrengsten, slechtere berijdings- en bewerkingsmogelijkheden, meer oppervlakkige afvoer, invloed op waterhuishouding). Een nadruk zal daarbij liggen op het effect op de hydrologie.
[Inhoudelijke beschrijving] In 2004 loopt een vooronderzoek. Als eind 2004 de resultaten hiervan bekend zijn wordt in samenspraak met de vraagstellers het projectplan voor 2005 inhoudelijk verder uitgewerkt. Het budget is te klein om een meetcampagne op te zetten. Daarom zal vooral gebruik worden gemaakt van relevante databases (o.a. de Staringreeks en BIS) en modellering.
[Resultaten en kennisoverdrachtactiviteiten]
* Rapport
* Samenwerking met gebruikers (vraagstellers)
* Presentatie van onderzoeksresultaten aan een groep gebruikers |
