| Werkloosheid vormt al geruime tijd voor iedere lidstaat van de Europese Unie min of meer een groot probleem. Sinds 1997 bestaat daarom de zogenaamde Europese Werkge-legenheidsstrategie (EWS), waarmee op Europees niveau getracht wordt om de nationale werkgelegenheidsproblemen op te lossen. Omdat de EWS hoofdzakelijk een soft in-strument is en er voor de lidstaten geen bindende werking vanuit gaat, is het nog maar de vraag of het veranderingen op de nationale arbeidsmarkten teweeg kan brengen. Proble-men op de arbeidsmarkt zijn nauw verbonden met de problematiek waarmee hedendaag-se welvaartsstaten worden geconfronteerd. Sociale arrangementen worden immers voor het merendeel uit arbeid gefinancierd. Werkloosheid, maar ook vergrijzing, de teloorgang van traditionele gezins- en arbeidsverhoudingen en het dreigende vertrek van Europese ondernemingen naar lageloonlanden vormen voor zowel de arbeidsmarkt als de wel-vaartsstaat een toenemend probleem. Hoewel de oorsprong van sociale voorzieningen veel verder terug gaat, zijn welvaartssta-ten vooral sinds de jaren zeventig hyperbolisch uitgebreid en kunnen verschillende wel-vaartsregimes onderscheiden worden: Continentale, Angelsaksische en Scandinavische. Deze regimes zijn in theorie path dependent: sociale problemen zullen altijd binnen de be-staande institutionele kaders worden geïnterpreteerd en met behulp van geïnstitutionali-seerde responspatronen worden opgelost. Onder veranderde omstandigheden en een verhoogde probleemdruk neemt daardoor de effectiviteit van bestaande sociaal-politieke instituties af. De noodzaak tot hervormen wordt echter des te groter. Ook kenmerken deze welvaartsregimes zich door karakteristieke welvaartsculturen, d.w.z. de wijze waarop sociale rechtvaardigheid en de solidariteit tussen burgers tot stand wordt gebracht. Sociale veranderingen zoals individualisering ondermijnen traditionele concep-ties van rechtvaardigheid en solidariteit, waardoor de sociaal-politieke instituties verder onder druk worden gezet. Met de welvaartsregimes gaan corresponderende arbeidsmarktregimes gepaard. Iedere Europese welvaartsstaat heeft een specifieke aanpak voor de problemen op de arbeids-markt, waarin traditionele patronen in te ontdekken zijn en welke specifieke problemen met zich meebrengen. Vanwege de urgentie van het werkgelegenheidsprobleem in Euro-pa, is het van belang dat deze problemen zo spoedig mogelijk worden opgelost. De EWS kan hier in principe tot een oplossing bijdragen. Maar omdat de afzonderlijke regimes path dependent zijn, is de kans klein dat zij ook daadwerkelijk hervormd worden. Met dit onderzoek probeer ik te achterhalen of vanuit Europees niveau met problematische nati-onale tradities op het gebied van arbeidsmarktbeleid kan worden gebroken. Daarbij on-derzoek ik ook de wijze waarop nationale welvaartsculturen van elkaar verschillen en of deze in overeenstemming met elkaar kunnen worden gebracht. |
