Doel
Het onderzoek in dit programma richt zich op kennisontwikkeling ten aanzien van multi-dimensionale blootstelling aan residuen en de interactie, synergie en stapeling daarvan. Nieuwe rekenmethoden en de toepassing van omics technologieën worden gekoppeld aan een nieuw concept
Resultaten:
Onder multidimensionale blootstelling wordt verstaan dat consumenten op diverse manieren worden blootgesteld aan residuen en contaminanten. In de huidige normstelling en risicomodellen wordt slechts aandacht besteed aan een beperkte blootstelling bijvoorbeeld door uit te gaan van de consumptie van slechts één voedingsmiddel en blootstelling aan één schadelijke stof. Daarnaast zijn resultaten van risicobeoordeling internationaal bezien slechts moeilijk vergelijkbaar.
In dit KB6 programma is geïnvesteerd in het EU-project SAFE FOODs. Het doel van het project is het op Europees niveau op een geharmoniseerde wijze kunnen uitvoeren van innamenberekeningen van de blootstelling aan schadelijke stoffen. Hierbij is het van belang dat de data organisatie van diverse landen op elkaar is afgestemd en de wijze van innamenberekeningen direct toegankelijk zijn via Internet.
Met de geharmoniseerde databanken zijn berekeningen uitgevoerd naar de innamen van bestrijdingsmiddelen (en andere residuen en contaminanten) in Zweden, Denemarken, Tsjechië, Nederland en Italië. Door een betere afstemming is het nu mogelijk om gegevens tussen de landen beter met elkaar te vergelijken en uitspraken te doen over de kwaliteit van de Nederlandse residubewaking.
De berekeningen zijn uitgevoerd met behulp van probabilistische modellen (MCRA), waardoor het mogelijk is geworden om de blootstelling van residuen en contaminanten via de consumptie van alle voedingsmiddelen gelijktijdig, uit te rekenen.
In het verlengde daarvan worden innamenberekeningen en toxicologische effectmetingen geïntegreerd. Het Integrated Probabilistic Risk Assessment (IPRA) model, ontwikkeld op basis van KB6 geld, is in gebruik genomen. Er zijn berekeningen uitgevoerd naar de gelijktijdige blootstelling van meerdere contaminanten. Dit model is van waarde als er afwegingen gemaakt moeten worden tussen de balans van het binnen krijgen van meer dan één residu (multi-dimensionale) blootstelling.
Met behulp van geavanceerde instrumentele technieken zoals comprehensive twee dimensionale gaschromatografie met massaspectrometrische detectie kan in één analyse informatie worden verkregen over de aan- of afwezigheid van zeer grote aantallen residuen, contaminanten en andere stoffen. Op dit moment zijn er echter geen goede software tools om uit de grote en complexe datafiles automatisch de stoffen van interesse te extraheren. In KB6 is een software tool ontwikkeld voor automatische identificatie van grote aantallen target stoffen in complexe datasets.
De risicobeoordeling van mycotoxinen wordt belemmerd door een relatief gebrekkig inzicht in de werkingsmechanismen en combinatie effecten van deze stoffen. Wat wel bekend is van een aantal mycotoxinen is op welke toxische eindpunten ze aangrijpen. In een KB6 project is m.b.v. toxicogenomics het effect bestudeerd van een aantal mycotoxinen waarvan in proefdieren reeds is gebleken dat ze immunotoxisch (immunosuppressief) zijn.
Daarnaast is toxicogenomics onderzoek ingezet in KB6 om opheldering te krijgen over een aantal onzekerheden in de huidige toxicologie /risicobeoordeling. Het betreft hier de onzekerheden die gepaard gaan met de extrapolatie van proefdier naar mens, van in vitro naar in vivo en met name onduidelijkheden over het effect van een hoge dosis gedurende korte tijd (piekbelasting) versus een lagere dosis gedurende langere tijd.
Het gebrek aan kennis omtrent effecten bij blootstelling aan lage doses van stoffen vormt eveneens een van de problemen binnen de huidige risicobeoordeling. Lage doses effecten worden momenteel geschat door extrapolatie van data die verkregen zijn uit proeven waarbij dieren blootgesteld zijn aan hoge, meestal niet realistische, doses. Toxicogenomics onderzoek zoals vormgegeven in KB6 draagt bij aan het verkleinen van deze onzekerheden |
