KNAW

Onderzoek

Nationale Identiteit en beeldvorming

Pagina-navigatie:


Wijzig gegevens


Titel Nationale Identiteit en beeldvorming
Looptijd 01 / 2007 - onbekend
Status Afgesloten
Onderzoeknummer OND1320445
Leverancier gegevens Website Huizinga Instituut

Samenvatting

Culturele of nationale identiteit wordt in tweeërlei vorm aan de orde gesteld: (a) in synchrone zin, als de keerzijde van die diversiteit die inherent is aan het begrip cultuur; (b) in diachrone zin, als de subject-factor die processen van culturele geheugenvorming en historisch continuïteitsbesef mogelijk maakt. Culturele identiteit is zowel donnée als construit , zowel conscience de soi als connaissance de soi . Tot op zekere hoogte is het simpelweg de subjectieve positie van waaruit een individu of gemeenschap zich rekenschap geeft van de wereld; het is echter ook de resultante van een proces van selectie, toeëigening en betekenistoekenning, waarin een voortdurende schifting wordt gemaakt tussen het eigene en het vreemde. Het thema "identiteit en beeldvorming" speelt de laatste jaren in de internationale wetenschap vooral in de door de filosoof Paul Ricoeur aangezwengelde interesse voor processen van cultureel geheugen en (meer recentelijk) ook van cultureel vergeten (amnesie). Cultureel geheugen als een informele vorm van geschiedbeoefening (de niet-academische dimensie van de wijze waarop men zich rekenschap geeft van het verleden) is sterk in de belangstelling komen te staan door de mode van "lieux de mémoire" en de onderliggende theoriën van Maurice Halbwachs; ook het denken over "heritage" (Lowenthal) en processen van musealisering zijn hiervan een uiting. Inmiddels verschuift de belangstelling van de processen van geheugenconsolidatie naar de verhouding tussen datgene wat wèl herinnerd of herdacht wordt, en wat niet. Onderzoek naar het nationalisme is eveneens beïnvloed door de gedachte dat deze ideologie eerder de toeëigening van een collectief zelfbeeld is dan de manifestatie van een collectieve identiteit. De rol van de filologie en de literatuurgeschiedenis in het Europese cultuurnationalisme staan centraal in een aantal projecten die onder de aegis van het Huizinga-Instituut lopende zijn. Was beeldvormingsonderzoek tot voor kort nog vaak een thematologisch behandeling van "hoe natie X wordt weergegeven in de literatuur Y", tegenwoordig wordt meer gekeken naar de rhetorica van representatie, de stijlmiddelen van karakterisering, en de manier waarop dergelijke thema's ook vanuit andere specialismen dan de literatuurhistoirsche "Stoffgeschichte" te benaderen zijn. De benadering concentreert zich niet alleen op processen tussen samenlevingen (de laatste jaren in toenemende mate vanuit het perspectief van de cultuurtransfer ), maar in teonemende mate ook op alteriteiten binnen een samenleving.

Betrokken organisaties

Betrokken personen

Classificatie

D34000 Geschiedenis

Omhoog
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie