KNAW

Research

Beyond constitutionalism?

Pagina-navigatie:


Update content


Title Beyond constitutionalism?
Period 01 / 2007 - unknown
Status Completed
Research number OND1325714
Data Supplier Website CvW

Abstract (NL)

De Grondwet wordt traditioneel gezien als een democratisch basisontwerp om de willekeur van overheden te beperken en aan banden te leggen. Beperkingen van politieke willekeur zijn in de vorm van toedeling van macht, checks and balances, de legaliteitsgedachte en democratische procedures in de Grondwet vastgelegd en 15 vormen het grondidee van de democratische rechtsstaat. De bijzondere status van de Grondwet wordt benadrukt door zware en langdurige democratische procedures voor constitutionele herzieningen: burgers krijgen vele mogelijkheden om hun stem te laten horen via het kiesrecht, om zo hun invloed of hun kritiek te uiten op wijzigingen in de Grondwet. Op deze wijze lijkt de Grondwet een solide en normatief anker, dat politieke willekeur voorkomt. Immers, geen overheidshandeling kan worden verricht en geen beslissing kan worden genomen door de overheid, zonder de normen van de Grondwet die deze handelingen en beslissingen te legitimeren. Dat de normen van de Grondwet aan het overheidshandelen vooraf gaan en daarvoor de grondslag vormen is de essentie van het legaliteitsbeginsel. Bij al deze normatieve vooronderstellingen rijst echter de vraag of de constitutionele basisgedachte (nog) wel opgaat. Vinden er wellicht processen plaats die anders verlopen dan de traditionele constitutionele benadering? Daarbij dient niet alleen gedacht te worden aan rechtsvorming door de rechter, maar ook aan rechtsvorming die (mede) wordt bepaald door andere factoren, zoals processen van maatschappelijke, culturele en technische ontwikkeling, invloed van politieke theorie�n, of de rechtsvorming die plaats vindt in het politieke handelen en de politieke praktijk. Het is van belang processen van constitutionalisering als zodanig, en de factoren die bepalend zijn voor deze processen, te begrijpen. Daarbij kan een historisch perspectief op constitutionalisme evenzeer verhelderend zijn. Hoe hebben de beginselen van de democratische rechtsstaat, waaronder de legaliteitsidee en mechanismen van checks and balances, hun beslag gekregen? Welke maatschappelijke, politieke en discursieve factoren zijn van invloed geweest op dat proces? De onderliggende vraag daarbij is of deze wijzes van rechtsvorming op gespannen voet staan met de constitutionele, rechtswaarborgende grondgedachte en met de essenti�le beginselen van de democratische rechtsstaat. Meer concreet dringt de vraag of de constitutionele basisgedachte nog wel opgaat zich vooral op met betrekking tot de politieke praktijk over beslissingen op het terrein van oorlog, met name het essenti�le artikel 96 van de Grondwet. Na de inwerkingtreding van het VS Handvest (1945) en de ontwikkelingen na 9/11 de start van de war on terror lijkt deze vraag ontkennend te moeten worden beantwoord. Wat constitueerde deze veranderingen in het concept oorlog: de politieke praktijk of de constitutionele norm?

Related organisations

Related people

Classification

D41400 Constitutional and administrative law

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation