| In dit project staat het geven van toegang tot historische bronnen betreffende de vorming en ontwikkeling van multiculturele maatschappijvormen centraal. Sinds het einde van de 16e eeuw waren Nederlanders actief in het niet-Europese gedeelte van de Atlantische Oceaan, dat wil zeggen in de Amerika s en op de westkust van Afrika. Gedurende een groot deel van de 17e eeuw was de Atlantische wereld het toneel van strijd tussen verschillende Europese mogendheden. Ook de Republiek liet zich niet onbetuigd en nam met wisselend succes aan deze strijd deel. Gebieden werden gewonnen en gingen dikwijls ook weer verloren. Eerst met de Vrede van Breda (1667) brak er een rustiger tijd aan. De West-Indische Compagnie was toen al min of meer failliet door de oorlogsinspanningen; een doorstart bleek noodzakelijk in de vorm van een tweede West-Indische Compagnie (1674), die het tot 1791 uithield. Daarna kwamen de gebieden onder rechtstreeks bestuur van de Nederlandse staat. Vanaf circa 1670 ontstonden er in de door Nederland beheerste gebieden, dat wil zeggen de Antillen (Curaçao, Aruba, Bonaire, St Maarten, St Eustatius en Saba), de Wilde Kust (Suriname, Berbice, Essequebo en Demerary) en de Goudkust stabielere verhoudingen, waarbinnen het fenomeen van slavernij de centrale plaats in ging nemen. De slavernij werd pas afgeschaft in 1863, zij het dat de voormalige slaven in Suriname nog tien jaar in loonarbeid op hun oude plantage moesten werken. De periode van 1670 tot 1870 kan men de klassieke periode van de Nederlandse koloniale aanwezigheid in het Atlantisch gebied noemen. Het project Nederlanders en de Cultuur in het Atlantisch gebied richt zich binnen deze periode op de Nederlandse Antillen en de koloniën op de Wilde Kust. De vestigingen aan de Goudkust (Ghana) blijven buiten beschouwing omdat het Nationaal Archief hiervoor een speciaal project heeft. In de Nederlandse West-Indische koloniën kwamen Europeanen uit meerdere landen met verschillende religieuze achtergronden in aanraking met Afrikaanse slaven en indiaanse groepen. Er vormde zich vrij snel een multiculturele samenleving. Tussen de diverse bevolkingsgroepen vond spoedig spontaan in meerdere of mindere mate etnische vermenging plaats. Dit nam niet weg dat de maatschappij een zeer gelaagd karakter behield, waarbij sprake was van een grote correlatie tussen sociale status ( klasse ) en huidskleur. Over dit pluriforme geheel werd van hogerhand een formele status-classificatie gelegd: overheidsdienaren, burgers, vrije kleurlingen en zwarten, en slaven. Het project beoogt archivalische bouwstoffen aan te leveren voor historisch- sociografisch onderzoek van de gebieden in kwestie ten behoeve van onderzoekers en andere belangstellenden in Nederland en daarbuiten. Het wordt deels uitgevoerd op basis van matching tussen het ING en het KITLV (Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde). Het aanleveren van archivalische bouwstoffen gebeurt op twee manieren: een Engelstalige digitale archiefgids en een deels daarmee samenhangende analytische studie. In beide gevallen zal de nadruk komen liggen op archivalia die ter plekke zijn ontstaan, met name van bestuurlijke, juridische en notariële aard. Deze archivalia worden zowel in Nederland als de voormalige koloniën bewaard. Wat betreft raadpleging van archieven van religieuze organisaties wordt samengewerkt met het Repertorium van Nederlandse zendings- en missiearchieven. |
