KNAW

Research

Dutch culture as cosmopolitan culture

Pagina-navigatie:


Update content


Title Dutch culture as cosmopolitan culture
Period 01 / 2006 - unknown
Status Completed
URL http://www.huygensinstituut.knaw.nl/nederlandse-literatuur-als-kosmopolitische-cultuur
Research number OND1328241
Data Supplier Website Huygens Instituut

Abstract (NL)

Ingeklemd tussen de belangrijkste politieke, economische en culturele machtsblokken op het Europese continent staan de Nederlanden van oudsher te boek als bij uitstek ontvankelijk voor invloeden van buiten. Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij deze voorstelling van zaken, maar wel is het zo zo dat men de rijkdom en diversiteit wat Noord- en Zuid-Nederlanders in de loop der eeuwen aan religieus, artistiek en wetenschappelijk cultuurgoed dat in de loop der eeuwen in de Noordelijke - en Zuidelijke Nederlanden circuleerde tot zich genomen hebben, slechts fragmentarisch in beeld krijgt, wanneer men zich zou beperken tot onmogelijk wat zuiver Nederlands te noemen is. Sterker: het overgrote deel van het nationale culturele repertoire de in heden en verleden is sterk internationaal gekleurd en kan niet gekwalificeerd worden als louter Nederlands . kan niet gekwalificeerd worden als louter Nederlands. Zo beZo beschouwd bestaat er dus ook geen Nederlandse cultuur, maar is deze slechts een constructie van het nationale denken. In werkelijkheid worden buitenlandse culturele ontwikkelingenzijn het vaak buitenlandse kunstenaars, geleerden en denkers soms intensiever gevolgd en becommentarieerd dan nationale en hebben ze meer impact. In populaire domeinen als film en popmuziek is dat al heel sterk het geval. Maar ook op het terrein van de klassieke muziek, de literatuur, de dans, het theater en de wetenschap vinden die de dominante norm stellen, kennen de Nederlanden een rijke vertaaltraditie en vinden ttalloze kunstenaars en denkers van elders weerklank iin intertekstuele en intermediale verwerking, en bepalen zij ten dele de discoursen over de kunsten, de filosofie en de wetenschap. Het gaat hier niet om een marginaal verschijnsel, maar om iets zo alomtegenwoordigs dat men er al te gemakkelijk aan voorbijgaat. Wie Dit te onderkennen is de enige manier om een adequaat beeld tewil krijgen van de culturele dynamiek in de Lage Landen, zal juist aandacht moeten besteden aan de uitwisseling met en incorporatie van producten en denkbeelden uit het buitenland. Toch heeft dit inzicht nog niet geleid tot een historiografische praktijk die recht doet aan de kosmopolitische inslag van de nationale cultuur. Wie bijvoorbeeld recente geschiedenissen van de Nederlandse literatuur inspecteert op verwijzingen naar buitenlandse schrijvers, leert dat de aandacht uiterst gering is voor de overvloedige beschikbaarheid en receptie van zowel vertalingen als literaire werken in vreemde talen. Wel zijn er tal van detailstudies over de ontvangst van individuele kunstenaars en geleerden uit het buitenland. Maar de traditionele nationale geschiedschrijving doet het nog steeds voorkomen alsof de nationale cultuur nagenoeg uitsluitend is samengesteld uit Nederlandse componenten. Dat doet ons vergeten hoe veel breder en pluriformer dit culturele leven wel is geweest, tot op de dag van vandaag. Maar in deze postnationale tijd, waarin de grenzen tussen nationale ruimtes politiek, maatschappelijk en cultureel voortdurend ter discussie staan, is het juist van belang om mechanismen van uitwisseling, adaptatie, in- en uitsluiting systematisch aan de orde te stellen. Er is dan ook alle reden om gericht aandacht te besteden aan de incorporatie, presentie en overlevering van uit het buitenland afkomstige denkbeelden en producten in het nationale culturele systeem. Integrale bestudering van dit systeem in het licht van de transfer en integratie van de internationale productie zal naar verwachting belangrijke nieuwe inzichten opleveren over het intellectuele leven in de Nederlanden. Het lijkt dan mogelijk om een historische kaart van het culturele landschap te tekenen, die drukbezochte plaatsen en vruchtbare gebieden niet langer oningevuld laat, maar duidelijker laat uitkomen wat het hoofdwegennet is, met zijn aansluiting op de internationale infrastructuur. Een kaart ook die in staat stelt nieuwe terreinen en verbindingswegen te exploreren, en die alsnog attendeert op ten onrechte buiten beeld gebleven sleutelfiguren als gidsen. Zo levert een natieoverstijgende benadering niet alleen een nieuw, maar ook een fundamenteel ander, gedifferentieerder beeld op van de Nederlandse cultuur, met andere accenten: zij betrekt een veel breder scala aan producten en actoren in de beschouwing om een nationale cultuur te definiƫren, bijvoorbeeld door de aandacht te vestigen op intermediairs van vertalingen en recensenten van buitenlandse culturele productenwerken. Voortgang in 2006 Vanuit de geschetste zienswijze zijn de betrokken onderzoekers enige tijd geleden begonnen om aan de hand van een aantal case studies naar de receptie van buitenlandse literatuur in Nederland de transferprocessen en de interactie tussen het Nederlandse polysysteem en de buitenlandse import te exploreren.

Related organisations

Related people

Project leader Dr. J.A.W. Gielkens
Project leader Dr. A.B.G.M. van Kalmthout

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation