KNAW

Research

Guidelines and instrument for safe re-meandering design

Pagina-navigatie:


Update content


Title Guidelines and instrument for safe re-meandering design
Period 01 / 2008 - 12 / 2010
Status Completed
Research number OND1330858

Abstract

Description:
Re-meandering is one of the WFD measures being implemented in various regions in The Netherlands. However, for the design process, guidelines or a model on geomorphological processes and dimensions is lacking, so that dimensions, dynamics and sand transport cannot reliably be designed.

Research objectives:

1. A series of rules of thumb for the design process, based on literature and experiences of water managers, to be assembled by scientist and water managers in a Community of Practice (CoP).
2. The improvement of the StreaMES model, with special emphasis on the streams dimensions, the processes of erosion and sediment transport, and the link with aquatic habitats

Results and products:
1. A digital handbook on a website available to water managers, eventually compiled into a hard-copy handbook
2. An improved SreaMES model which can be applied in the stream re-habilitation design process

Abstract (NL)

Doel:
1. Een digitaal handboek met vuistregels
De praktijk heeft behoefte aan een actueel en toegankelijk overzicht van relevante literatuur en ervaringsgegevens. Het overzicht dient in te gaan op vragen over ruimtebeslag, dynamiek en veerkracht, effect van inrichting, wijze van uitvoering, monitoring, beheer en onderhoud etc. Doel van het onderzoek is een set van vuistregels voor planning, inrichting en beheer. Al werkende aan dit doel wordt wat bekend is geplaatst als digitaal handboek op een website van een beheersorganisatie, dat eventueel in een later, meer voltooid stadium omgezet kan worden tot een losbladig hard copy handboek.

2. Modellering van geomorfologische aspecten.
Daarnaast is behoefte aan een gebruiksvriendelijke gereedschapset voor voorspelling (van gevalideerde complexe rekenmodellen tot vuistregels). Daarmee zal, gegeven een bepaalde uitgangssituatie, een nieuwe evenwichtsituatie voorspeld moeten kunnen worden m.b.t. gewenst patroon, dimensies en dynamiek. Met behulp hiervan moet inzicht in de gevoeligheid van deze kenmerken voor veranderingen in het stroomgebied verkregen kunnen worden. Ook moet dit instrument behulpzaam zijn bij de bepaling van de duur van het bereiken van een nieuw evenwicht en hoe deze duur desgewenst verkort kan worden.

Werkwijze
Ad 1. Het digitale handboek Door gebruik te maken van een digitaal handboek via internet kan in een vroeg stadium binnen het project begonnen worden met het handboek. Het handboek zal worden gebaseerd op literatuuronderzoek, de praktijkervaringen van waterbeherende organisaties, en de ervaringen met de onder 2. genoemde modellering. Voor de totstandkoming van het handboek wordt nauw samengewerkt met de deelnemers van een nieuwe Community of Practice (CoP), waarin vertegenwoordigers van DLG, waterschappen, provincies en kennisinstituten deelnemen. Het doel van de CoP is om kennis te delen en nieuwe initiatieven te nemen, bijvoorbeeld over monitoring van beekherstel. De CoP begeleidt het onderzoek namens de opdrachtgever. br>Ad 2. De modellering van geomorfologische aspecten wordt gesplitst in verschillende fasen

Fase 1
Modellering van morfologische parameters die van belang zijn voor de interactie tussen beekaanpassingen in het kader van hermeandering en het grond- en oppervlaktewatersysteem. Het gaat hierbij om parameters zoals de sinuositeit en afmetingen van waterlopen met een bijbehorende Q(h)-relatie. Op deze manier is het mogelijk om een koppeling te maken met andere modellen om bijvoorbeeld het effect van hermeandering op de grondwaterstandsfluctuatie te kunnen bepalen. Naast de hydraulische eigenschappen kan ook een schatting worden gemaakt van de breedte van de meandergordel, waardoor inzicht wordt verkregen in de gewenste ruimte. Voor het zandgebied van Nederland zullen halverwege het eerste jaar op basis van het model StreaMES een aantal kaarten worden gemaakt die van belang zijn binnen het planproces rond hermeandering. Het gaat hierbij om kaarten met de beken in het zandgebied van Nederland waarvoor de gewenste afmetingen en sinuositeit onder de natuurlijke situatie wordt weergegeven. Deze kaarten kunnen vervolgens getoetst worden en besproken worden binnen de eerdergenoemde CoP. Aan de hand van de toetsing en bespreking van het kaartmateriaal kan ook gericht gekeken worden naar wensen voor monitoring. Naast voorspelling van de beekkenmerken onder de natuurlijke situatie kan het gebruikte instrument ook gebruikt worden voor het doorrekenen van ontwerpplannen, waarbij de natuurlijke evenwichtssituatie veelal moet worden aangepast als gevolg van andere omgevingsfactoren.

Fase 2
Modellering van zandtransport is van belang om inzicht te verkrijgen in de gevolgen van beekherstel. Aan de hand van literatuuronderzoek, waarbij o.a. gebruik zal worden gemaakt van bestaande modellen, zal het model StreaMES worden uitgebreid met een module waarmee zandtransport kan worden berekend. Bij het opzetten van de zandtransportmodule zal rekening worden gehouden met de koppelingswens met andere rekenmodellen zoals SOBEK. Het gaat hierbij voornamelijk om het berekenen van vrachten en niet zozeer het exacte transportproces in meanders binnen de beek.

Fase 3
Modellering van bedvormen/substraat waardoor het mogelijk wordt een koppeling te leggen met de aquatische ecologie. Vanuit de onder (1) genoemde CoP wordt de modellering begeleid. Binnen de CoP zal onder anderen worden besproken in hoeverre het instrument moet en kan aansluiten bij de standaards zoals SOBEK en het Waternoodinstrument.

Opmerkingen Aansluiting moet er zijn bij het huidige begrippenkader van KRW en Natura 2000. Op termijn zal dit gereedschap aansluiten moeten bij de standaards zoals SOBEK en het Waternoodinstrumentarium.

Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link

Related organisations

Related people

Related research (upper level)

Program BO-01-003 Water

Classification

A12000 Surfacewater and groundwater
A86100 Libraries and documentation
D16500 User interfaces, multimedia

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation