Doel:
- Inzicht te krijgen in de effectiviteit en kosten van verschillende typen zuiveringssystemen om nitraat uit drainwater te verwijderen. - Inzicht te krijgen in de landbouwkundige inpasbaarheid van zuiveringsmoerassen op boerenland. - Inzicht te krijgen aan de ruimtelijke doorwerking en ruimtebeslag van zuiveringsmoerassen op boerenland. - Voortzetting van het platform Landbouw & KRW. NB: Wellicht kan dit platform worden ondergebracht onder Subthema 2 van het PvE: Kennisarrangementen in de regio ten behoeve van de uitvoering.
Werkwijze: Technisch Uit het bedrijfssysteemonderzoek dat al enkele decennia op het proefbedrijf Vredepeel wordt uitgevoerd, blijkt dat maar weinig vooruitgang meer wordt geboekt met maatregelen gericht op het verminderen van N- overschotten. Bovendien zijn deze maatregelen erg duur. Dit was reden om onderzoek te starten naar de mogelijkheden om drainwater op te vangen en vervolgens te zuiveren in zuiveringsmoerassen. Alleen zeer stikstofrijk drainwater wordt gezuiverd.
In 2005 is een waterreservoir en zijn drie zuiveringsmoerassen aangelegd. De drie moerassen verschillen in ontwerp, maar zijn allen ingericht op het verwijderen van nitraat door denitrificatie. Om het denitrificatieproces goed te laten verlopen zijn hoge temperaturen, het optreden van zuurstofloosheid en de aanwezigheid van gemakkelijk afbreekbaar koolstof belangrijke randvoorwaarden. De zuiveringsmoerassen zijn: een vloeiveld met riet; een horizontaal infiltratiefilter met riet en een horizontaal strofilter.
In beide rietfilters werd in 2006 ca. 1450 kg N/ha verwijderd en in het strofilter ca. 3600 kg N/ha. De verwachting is dat de effectiviteit van de filters met riet in de loop van de tijd toeneemt, maar van het strofilter afneemt. Onder boeren is er veel belangstelling voor het strofilter, omdat dit filter goed inpasbaar is in de agrarische bedrijfsvoering. Op het moment dat de koolstoflevering van dit filter afneemt, kan het mengsel van zand en stro op het land worden teruggebracht. Een nadeel is dat dit filter fosfaat nalevert. De technische uitvoering zal in 2008 niet afwijken van voorgaande jaren. Er is dan drie jaar onderzoek verricht volgens dezelfde proefopzet. Dit maakt het onderzoek geschikt voor publicatie in een internationaal tijdschrift. Na 2008 zou gekozen kunnen worden voor een andere proefopzet, waarbij een nieuw strofilter wordt aangelegd, dat vóór het vloeiveld wordt geplaatst. Het voordeel van deze proefopzet is dat het strofilter nutriënten levert aan het riet in het vloeiveld. Het drainwater zelf is namelijk arm aan P en aan sporenelementen. Wij verwachten dat koppeling resulteert in een zeer efficiënt filter voor nitraatverwijdering. De bedoeling is om het onderzoek met voorgekoppeld strofilter minimaal twee jaar voort te zetten.
Om de werking van zuiveringsmoerassen met andere KRW-maatregelen te kunnen vergelijken wordt de jaarlijkse cumulatieve nitraatverwijdering bepaald. Rapportage over 2007 vindt daarom plaats in begin 2008. Over 2008 zal rapportage in de laatste week van december 2008 plaatsvinden.
Communicatie
- In 2007 zijn er drie bijeenkomsten geweest van het platform Landbouw & KRW. Er blijkt zeer veel behoefte te zijn aan kennis van WUR over KRW-maatregelen. In Subthema 2 van het PvE 2008 wordt hier ook in voorzien. Voorgesteld wordt om het platform op te laten gaan in de initiatieven die ontplooid gaan worden onder dit subthema, ook wordt samenwerking gezocht met de P-pilots. - Er wordt een artikel in H2O en een landbouwkundig tijdschrift gepubliceerd over de onderzoeksresultaten 2006-2008. Ook wordt ingegaan op het ruimtebeslag en kosten. - Uit de vraagarticulatie van de waterschappen blijkt dat er veel vraag is naar kennis over de effectiviteit van helofytenfilters. Nagegaan wordt of het mogelijk is om i.s.m. STOWA een workshop over helofytenfilters voor landbouwemissies te organiseren. - De mogelijkheden voor subsidiëring van zuiveringsmoerassen via ILG of andere financieringsbronnen worden in een landbouwkundig tijdschrift gepubliceerd.
Resultaten
- Artikel kennisonline - zomer 2008 - Voortgangsrapportage effectiviteit zuiveringssystemen 2007 - januari 2008 - Samenvattende rapportage 2006-2008 december 2008
Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link |