KNAW

Research

Groundwater quantity and quality in relation to the aquatic ecosystem

Pagina-navigatie:


Update content


Title Groundwater quantity and quality in relation to the aquatic ecosystem
Period 01 / 2005 - 12 / 2008
Status Completed
Research number OND1332602

Abstract

Knowledge requirements group aimed at:
The knowledge required should result in the definition of standards for groundwater quantity and quality in relation to land-use on one side and nature on the other. The knowledge should help the manager to adjust his management practice to WFD and Habitat Directive objectives. Groundwater is leading in the surface water quality, thus also important in restoration projects. Therefore, the knowledge should add to restoration projects and the planning of measures in catchments and water bodies.

Research objectives:
To determine the influence of the quantity and quality of groundwater on functioning and restoration of streams and ditches.

Results and products:
Measurements of groundwater quantity (groundwater level) and quality (chemical variables) will be started end 2005/beginning 2006). Existing data will be analyzed. At the end of the year the results will be reported.

Abstract (NL)

Doel:
Vaak is de hoeveelheid en kwaliteit van het grondwater mede bepalend voor de kwaliteit van het aquatische ecosysteem. Onder de huidige omstandigheden echter wordt de rol van het grondwater teruggedrongen bijvoorbeeld door waterinlaat, drainage van aanliggende gronden en/of grondwaterpeilverlaging. Dit werkt verdroging en kwaliteitsverslechtering in de hand. Over de rol van het grondwater bij het functioneren van aquatische ecosystemen is nog weinig kennis. Toch kan deze kennis in belangrijke mate bijdragen aan de kwaliteitsverbetering van de Nederlandse oppervlaktewateren. Vooral de vraag of verbetering van de kwaliteit en kwantiteit de grondwater - oppervlaktewater interactie bijdraagt aan het behalen van de KRW doelen of bescherming en/of herstel van VHR gebieden is zeer relevant.
Kennisvraag LNV
Welke doelen kunnen worden nagestreefd voor kwantiteit en kwaliteit van het grondwater dat van belang is voor het functioneren van aquatische ecosystemen? Welke referenties en maatlatten horen daarbij?

Doel van het onderzoek:
Het onderzoeken van de invloed van de hoeveelheid en kwaliteit van het grondwater op beken in hoog Nederland en op poldersystemen (laagveensloten) in laag Nederland.

Onderzoeksvragen

Stromende wateren (beken)

- Is met behulp van continue temperatuurmetingen de hoeveelheid toestromend grondwater in beken te bepalen?
- Kan een relatie worden gelegd tussen de hoeveelheid en samenstelling van het grondwater en de kwaliteit (voornamelijk chemische toestand) en de levensgemeenschap in het bron- en beekwater? En welke biodiversiteit betreft dit?
- Met welke maatregelen kan de toevoer en kwaliteit van grondwater gestuurd worden?

Stilstaande wateren (sloten)

- Is met behulp van continue temperatuurmetingen de hoeveelheid toestromend grondwater in sloten te bepalen?
- Kan een relatie worden gelegd tussen de hoeveelheid en samenstelling van het grondwater en de kwaliteit (voornamelijk chemische toestand) en de levensgemeenschap in laagveensloten? En welke biodiversiteit betreft dit
- Hoeveel grondwater (gebiedseigen water) is nodig om de gewenste levensgemeenschap te krijgen? (hoeveel gebiedsvreemd water kan ingelaten worden voordat een schadelijk effect optreedt?)

Werkwijze:
Sloten
Sloten vertonen onder invloed van kwel een meer gedempte temperatuurschommeling dan sloten zonder kwel. Kan continu temperatuur meten een instrument zijn om kwel en kwelintensiteit in de tijd te volgen? In 2007 is onderzoek gestart met het testen van het continu temperatuurmeten als indicator voor de hoeveelheid toestromend grondwater.
In 2008 wordt deze meetreeks nog enkele maanden voortgezet om voldoende betrouwbaarheid in de gegevensreeks te verkrijgen. In de vroege zomer worden ook biologische bemonsteringen uitgevoerd. Tegelijk worden ter validatie peilbuismetingen uitgevoerd. Daarna worden de meetreeksen uitgewerkt. Rond de zomer 2008 wordt een validatie van de resultaten in een ander gebied uitgevoerd waarbij ook een vergelijking met peilbuismetingen plaats vindt. In het najaar van 2008 wordt het resultaat gerapporteerd.

Beken
Om de vraag te kunnen beantwoorden of de grondwater-oppervlaktewater relatie zwakker wordt in beken met een regenwaterkarakter tov beken met een grondwaterkarakter, en misschien sterker in midden- of benedenlopen die juist diep grondwater ontvangen zijn in 2007 temperatuurmeters in verschillende beeksystemen geplaatst. De gekozen methodologische weg voor de voor de beken is dus gelijk aan die voor de sloten. De afvoeren van de onderzochte beken worden continu geregistreerd door betreffende waterbeheerders, waar nauwe samenwerking mee is opgezet.
In het voorjaar van 2008 worden op de laatste meetlocaties de meetreeksen voltooid. In de zomer van 2008 worden de meetreeksen geanalyseerd op verbanden tussen mate van verwachtte hoeveelheid kwel versus regenwater en temperatuursverloop en schommelingen. Indien de temperatuur meer gedempt wordt naarmate er meer grondwatervoeding optreedt, zou een dergelijke methode geschikt zijn om ook in andere wateren hoeveelheid kwel vast te stellen. Dit krijgt in de analyse extra aandacht en er zal een veldvalidatie worden uitgevoerd. Van de beken worden fysisch-chemische monsters verzameld en waarvan beschikbaar bij de regionale waterbeheerder biologische monsters en hiermee wordt getracht uitspraken te doen over de kwaliteitsrelatie (vraag 2) en het effect op de beekgemeenschappen (vraag 3). Hiervoor benaderen we de waterbeheerders en gebruiken we hun (vooral biologische) gegevens. De meetfrequentie van zowel fysisch-chemische en biologische monsters is echter laag hetgeen betekent dat de uitspraken vooral kwalitatief zullen zijn (grote onzekerheid). Het geheel wordt in het najaar van 2008 gerapporteerd.

Resultaten:
In de laatste jaren van dit project is de temperatuurmethode onderzocht die als graadmeter voor de hoeveelheid toestromend grondwater naar oppervlaktewater (beken en sloten) zou kunnen gaan dienen. De verzamelde informatie over de toepassingsmogelijkheden wordt, voor zover succesvol, vertaald naar de praktijk van het natuur- en waterbeheer.
De informatie wordt voor sloten en beken wordt apart in een rapport opgeschreven. De informatie wordt in het najaar 2007 ingebracht in een leeratelier waarbij het doel is om de opgedane kennis direct aan natuur- en waterbeheerders over te dragen en ook om te peilen waar hun vragen liggen die dan in de stappen van 2008 nog eventueel meegenomen worden dan wel aanleiding voor vervolgonderzoek vormen.

Doorwerking resultaten
De verzamelde kennis kan het in de toekomst mogelijk maken om duidelijke normen te stellen aan het grondwaterbeheer: gewenste grondwaterpeilen, de GGOR en grondwaterkwaliteit in relatie tot de functies natuur (zoals de TOPlijst van natuurgebieden te maken waar provincies en Rijk zich aan hebben verbonden om daar komende jaren de verdroging terug te dringen) of landbouw en de gewenste doelen in de oppervlaktewateren. In dit project zal onderbouwend onderzoek uitgevoerd worden ter implementatie van de KRW en om habitats in VHR gebieden beter te kunnen beschermen of herstellen.
De resultaten zijn van belang voor water- en natuurbeheerders om het gewenste grondwaterpeil beter te kunnen afstemmen op ecologische doelen, zoals MEP, GEP, of het soortenbeleid. Via normen voor het grondwater kan de relatie gelegd worden tussen ecologische doelen in de wateren en het landgebruik (i.h.b. landbouw en terrestrische natuurdoelen) en te nemen inrichtingsmaatregelen. De resultaten kunnen worden gebruikt in het proces van doelformulering, de opstelling van monitoringsprogramma s en het formuleren van stroomgebiedbeheerplannen. Grondwater is een belangrijke sturende factor in de kans van slagen van herstelprojecten. Daarom kan het project een basis zijn voor adviezen in het kader van het ontwikkelen van maatregelenprogramma s voor de KRW (2009). De tot nu toe gegenereerde komt in rapportvorm en indien mogelijk in de database AQUAHERSTEL beschikbaar zijn zodat ook deze tussentijdse resultaten hier al aan kunnen bijdragen

Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link

Related organisations

Related people

Related research (upper level)

Classification

A12000 Surfacewater and groundwater
D15600 Hydrospheric sciences
D22400 Ecology

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation