Climate change - consequences and effects for the population concerned in...


Update content

Title Climate change - consequences and effects for the population concerned in the coastal zone in the North of The Netherlands
Period 01 / 2009 - 12 / 2009
Status Completed
Research number OND1336784


The coastal zone, both land and sea, is in a process of rapid change, e.g. through the production of sustainable energy, new requirements for protection of the coast, declining importance of fishery, accelerating salinization and (other) effects of climate change such as increasing temperatures, the supply of sweet water and the changing storm frequency. High population density in the area creates pressure on the scarce space and forces government to take important structural decisions in view of the climate-proof spatial organisation of both the coastal zone as well as the waters concerned.
Besides security it is about sustainable use of marine natural resources, sustainable agriculture and aquaculture and the spatial design of natural conservation areas, both on land along the coast and parts of the open sea.
For the central government, provinces and knowledge centres effects of climate change are at the centre of attention. However, the groups directly concerned are much less aware of this process and hence less involved and even less interested in the problem. Are consequences and effects of CC less important to them or are they also concerned when confronted with information? Do expected changes come quickly or will we have some time to organise ourselves properly ?
Nobody knows exactly and therefore people don't know exactly what to do: anticipate on the changes now already in their management or policies or should they wait and see what will happen ? Meanwhile, other, more socio-economic changes occur - e.g. declining population numbers, which may detract attention for climate change effects. The obscurity surrounding the climate problem, in strong contrast with the visibility of socio-economic issues leads to lethargy as far as climate policy is concerned, whereas it would be wise to deal with the climate change in an active manner.
For governments and other institutions it is important to have an idea on the way change processes will manifest themselves in reality and to have a clue on what type of knowledge is needed to this end. Are the chosen options for research- and problemsolving correct, do they provide the answers to the right questions, or is there an urgent need to acquire other type of knowledge ? The changes will always need to be realised in the context of spatial policy as laid down in the 'Nota Ruimte', provincial structure plans and waterboard policy.
A similar process demands time, expertise and effort. It consists of making applicable available knowledge and to elaborate its importance in real life situations. It also demands the transition processes themselves as well as their facilitation. Active support to this process as well as its monitoring will better lead to a bottom-up process of visioning the spatial organisation of the region concerned by all players concerned and at the same time will help develop specific knowledge and expertise on the many faces transitional processes in coastal zones may have and the varying contexts of climate change.

Research objectives:
Objectives of the project

- Enlargement of insight in the current state of affairs with regard to activities related to salinization.
- Increased knowledge of bottom-up processes of change and transition in (local) society. In what way can these processes be supported most effectively through exchange of knowledge and expertise in rural areas which are more sensitive to changes in land use patterns and water management due to (accelerated) salinization ?
- Development and application of technical knowledge which is useful in enhancement of change processes.
- Integration of knowledge acquired on process and technical aspects in academic and higher level vocational education within WUR and Van Hall Larenstein respectively.

Main question field survey Lauwersmeergebied
'In what manner will it be possible to (help to) start up a common bottom-up process of development of a vision on the Lauwersmeer area which is broadly endorsed by local society and which draws attention to relevant changes in the area and anticipates on the effects of climate change in the Northern coastal zone (Friesland, Groningen) ?'

Sub-questions field survey

- What areal changes, next to climate change, are occurring today in the various sub-areas and how much priority is lent to these processes by the relevant governing bodies in the area.
- What sectors and which actors are represented in the sub-areas and what are their interests and motivations ?
- Are there substantial differences in change processes in and among the sub-areas ?
- How do these different actors experience and react on the climate-issue ?
- In the area, a joint effort is made to come to reflect together upon alternative ways of handling and options ?
- If so, what initiatives are drawn up in order to cope with all current changes ? And who are the initiators in the area ?

Structure of the Process

- In what way a process structure can be designed which surpasses municipal borders (literally, figuratively) and which may be used as a vehicle to stimulate broad approaches of adaptation to climate change effects on the one hand and of reinforcement of socio-economic dynamics in the area on the other ?
- How to facilitate reconciliation processes between conflicting parties in the area ?
- Is it feasible to generate optimal dynamism and commitment with and among these former conflicting parties in spite of their experiences and stories ?

Results and products:

- A description and analysis of reports, on activities related to salinization.
- A description, analysis and explanation if possible of differences in dynamics and processes between the spatial redesign processes in the Southwest Delta and in the coastal zone in Friesland and Groningen.
- A description and analysis of the spatial processes in the context of salinization of canals and soil in the area.
- A description of all technical knowledge developed.
- Options and points of departure on the ways of making the knowledge developed on both processes and technical aspects applicable in the context of education.

Abstract (NL)

Het doel van het project is om inzicht te verkrijgen in de reele en ervaren opties en bedreigingen van de effecten van klimaatverandering voor groepen gebruikers, bewoners, bestuurders, belangenorganisaties en (relevante) instellingen in het noordelijk kustgebied van Nederland.
Dit inzicht vormt een basis voor gezamenlijke uitwerking met genoemde groepen van een visie waarin toekomstige ruimtelijke inrichting van het gebied tegelijk anticipeert op effecten van klimaatverandering in het gebied en daarmee kansen schept voor de (verdere) sociaal-economische gebiedsontwikkeling.

Hoofdvragen totale project

- Vergroten van inzicht in de huidige stand van zaken mbt de activiteiten die met verzilting hebben te maken.
- Vergroten van kennis en inzicht in de veranderingsprocessen van onder op en hoe deze ondersteund kunnen worden in landelijke gebieden waar het grondgebruik en waterbeheer op termijn kunnen veranderen als gevolg van toenemende verzilting.
- Ontwikkelen en/of toepasbaar maken van technische kennis die nodig is in het veranderingsproces.
- Inbouw van ontwikkelde kennis over proces en techniek in wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs in Wageningen UR/VHL.

Hoofdvraag gebiedsverkenning Lauwersmeergebied
'Hoe kan in het Lauwersmeergebied op een gezamenlijke manier (bottum up) een breed gedragen gebiedsvisie ontstaan, waarin aandacht is besteed aan relevante gebiedsveranderingen en anticiperend op de gevolgen van klimaatverandering in het noordelijk kustgebied ?'

Deelvragen gebiedsverkenning

- Welke gebiedsveranderingen, naast klimaat, zijn er gaande in de verschillende deelgebieden, en welke plek nemen zij in op de gemeentelijke agenda.
- Welke sectoren en actoren zijn vertegenwoordigd in de deelgebieden en welke belangen dragen zij uit?
- Zijn er grote verschillen qua gebiedsveranderingen binnen de deelgebieden?
- Hoe wordt het klimaatvraagstuk door deze actoren ervaren?
- Wordt er binnen het gebied gezamenlijk nagedacht over eventuele oplossingen?
- Zo ja, welke initiatieven bestaan er al in het gebied om alle lopende veranderingen het hoofd te bieden? Uit welke hoek komen deze initiatieven?


- Op welke manier kan er een processtructuur worden ingericht die over de gemeentegrenzen heen gaat en gebruikt kan worden om tot een gezamenlijke aanpak te komen van klimaatadaptatie en sociaaleconomische versterking?
- Hoe zou je het tot elkaar brengen van partijen kunnen faciliteren?
- Is het mogelijk om met deze eigenaren (welke eigenaren?) hun verhalen en ervaringen het beste om optimale bewustwording, dynamiek en betrokkenheid te genereren? Vraag is vaag mede door constructie?

Het project valt uiteen in 3 deelstudies (deskstudies) en een gebiedsverkenning, waarvoor het Lauwersmeergebied als pilot is gekozen. Twee deelstudies zijn literatuurstudies, waarin de stand van onderzoek rond twee thema's is geinventariseerd.
De thema's zijn: 'Zoutresistentie bij vee', waar effecten van verziltende omstandigheden op melkvee zijn beschreven en 'Verzilting in Nederland', dat poogt een overzicht te geven van de reele ernst van de situatie waar het verziltingsprocessen en bestrijding daarvan betreft.
Een derde studie 'Vergelijking dynamiek gebiedsprocessen en transitie in Zuidwest Delta (Zeeland, Zuid-Holland) en Noord-Nederland' beoogt aan te geven hoe transitieprocessen In de delta zijn verlopen en tot nu toe verlopen. De gevolgde werkwijze hier betreft deels literatuurstudie deels interviews met een reeks sleutelinformanten op project- en provinciaal niveau.

De gebiedsverkenning is uitgevoerd via interviews met een vooraf geselecteerde groep respondenten, waarin de relevante ruimtegebruikers, bewoners, bestuurders, belangenorganisaties en beheerorganisaties zijn opgenomen.
De interviews werden afgenomen langs een vooraf opgesteld stramien, waarbij naargelang de energie van de respondenten binnen een bandbreedte van het stramien werd afgeweken. Dit betrof doorgaans de volgorde van aan de orde te stellen onderwerpen, de relatieve nadruk die respondenten op de verschillende aspecten wensten te leggen, e.d.

Deelstudies informeren over:
0 de huidige omvang en aard van verzilting in Nederland
0 effecten van verzilting op melkveehouderij (gezondheid, -welzijn en productie melkvee) in kustgebieden
0 het karakter van transitieprocessen vanwege KV-effecten in de Zuidwest delta (Zeeland, Zuid-Holland)
2. Veldonderzoek geeft inzicht in de huidige beleving van klimaatverandering onder actoren in het Lauwersmeergebied:
0 inventarisatie van reeds beleefde KV-effecten
0 inzicht in potentiƫle coalities en mogelijke conflicten tussen (groepen) actoren
0 (her)start van een breed gedragen proces anticipatie KV + accommodatie van belangen rond gebiedsontwikkeling (re-dynamisering Stuurgroep Lauwersmeer)

Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link

Related organisations

Related people

Researcher Drs. A. Bannink
Researcher J.M.J. Gosselink
Researcher Ir. M.C.J. Smits
Project leader Drs. A. Luijer

Related research (upper level)


D18220 Animal husbandry
D22400 Ecology

Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation