Doel
Promotie onderzoek. Promotor Jaap Lengkeek. Promovendus Maartje Bulkens (Wageningen University (WU) en Alterra Centrum Landschap)
Aanleiding voor het onderzoek
Historische cultuurlandschappen hebben een aanzienlijke maatschappelijke betekenis die tot uitdrukking komt in behoud, beheer, reconstructie op grote schaal, binnen praktijken van beleid, ontwerp en onderzoek. De vraag waarom landschappelijke ruimten, elementen en structuren uit het verleden maatschappelijk gewaardeerd worden, is niet nieuw. Toch is er nog steeds geen duidelijk inzicht hoe landschappen, die karakteristieken hebben overgehouden uit hun culturele verleden, voor mensen van deze tijd betekenis hebben en hoe ze door hun beleefd worden.
Beleidsrelevantie
In beleidsnota s van LNV, VROM en WVC wordt geconstateerd dat de identiteit en visuele openheid van landschappen afneemt, dat de landschappelijke identiteit krachtiger en groener moet worden, dat het Hollandse landschap sterk verbonden is met de identiteit, dat een sterke identiteit nodig is voor vitaliteit van een gebied en dat identiteit bepalend is voor herkenbaarheid en mogelijkheden voor mensen zich emotioneel te identificeren met een gebied .
Afbakening
De cultuurhistorie wordt verondersteld, zoals onder meer verwoord in de Nota Belvedère, een belangrijke rol te spelen bij de bepaling van identiteit van gebieden. De menselijke invloed op het landschap heeft een meer of minder unieke morfologie opgeleverd, die gebieden van elkaar onderscheidend maakt. Wanneer een begrip als identiteit aan deze unieke constellatie wordt verbonden, blijkt dit echter voor het beleid toch nog weinig concreet houvast te geven hoe deze identiteit precies is uit te drukken. De bepaling van wat kenmerkend is blijft ook een (menselijke) keuze. De betekenis van de omgeving is dus nooit los te maken van de processen van betekenisgeving. In dit onderzoek wordt daarom niet van identiteit uitgegaan, maar van identificatie en het meer omvattende begrip van betekenis(geving).
In het onderzoek wordt het bredere concept van betekenis gebruikt omdat dit zowel beleving als identificatie omvat en ingaat op een mentale, cultureel gedeelde wereld, die voor een deel bewust is en voor een deel onbewust is opgeslagen in de cognities en affecties van mensen. In dit onderzoek wordt primair gekeken hoe deze mentale wereld is opgeslagen in de taal. Wel wordt vervolgens nagegaan hoe van daaruit terug te redeneren is naar een empirisch gefundeerde benadering van identiteit en identificatie als beleidsrelevante invalshoek.
Werkwijze
Het onderzoek omvat de volgende stappen:
- Het verkrijgen van empirische kennis over de relatie tussen landschappelijke, cultuur-historisch gevormde morfologie (bodem, water, natuurlijke elementen, gebouwde elementen) en maatschappelijke betekenisgeving daaraan
- Het voor dit specifieke object van studie verder ontwikkelen van een taal-analytische methode
- Het beantwoorden van de vraag hoe deze kennis een rol kan spelen bij besluitvorming m.b.t. duurzaam multifunctioneel ruimtegebruik en gebiedsgebonden identiticaties
- Daarmee het opvullen van een kennisleemte binnen een actuele maatschappelijke en beleidsmatige vraagstelling.
Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link |
