Doel Dit onderzoek moet leiden tot een wetenschappelijk onderbouwde leidraad (stappenplan) voor de planvoorbereiding van natuurontwikkeling (aquatische en terrestrisch) op voormalige landbouwgrond resulterend in een inrichtings- (en beheers)plan tot aan de bestekfase.
Achtergrond Tot 2018 worden vele tienduizenden ha landbouwgrond binnen de EHS omgevormd tot natuur. Voor een goede ontwikkeling van de bedoelde natuur zijn heldere procedures, voorschriften, handvatten voor inrichting en beheer en budgetten nodig. Door een gebrekkige ontsluiting en gebruik van actuele landschapsecologische kennis worden vaak onjuiste of gebrekkige diagnoses gesteld van de huidige toestand van de verschillende ecosysteemcomponenten wat leidt tot verkeerde prognoses van de potenties voor natuurontwikkeling. Hierdoor worden kansen voor ontwikkeling van hoogwaardige natuur gemist.
Werkwijze Voor de uitvoering van het project zal voor terrestrische natuurontwikkeling in belangrijke mate gebruik gemaakt kunnen worden van bestaande kennis. Met deze kennis wordt een database opgezet die als toetsingskader voor kwalitatief hoogwaardige natuur zal gaan functioneren. Het toetsingkader wordt gestructureerd naar vragen en antwoorden (stappen) die van belang zijn om via een landschapsecologische systeemanalyse te komen tot een diagnose van de huidige toestand van de verschillende ecosysteemcomponenten en een op basis daarvan een prognose van de potenties voor natuurontwikkeling (Figuur 1).
De te ondernemen stappen beslaan een traject van toenemende detaillering (trechtering) zowel in ruimtelijke schaal als in processtelsels: van primaire (grootschalige) ecosysteemfactoren (o.a. positionele landschappelijke relaties) tot relevante ecologische condities op standplaatsniveau van mogelijke natuurdoeltypen. Het project zal worden onderverdeeld in een aantal samenhangende activiteiten die grotendeels als desk study kunnen worden uitgevoerd: Atelier bijeenkomsten of workshops; ontsluiten bestaande kennis; ontwerpen van een theoretisch kader voor een lanschapecologische systeemanalyse; ontwikkeling van een leidraad. Naast terrestrische zullen in een tweede fase ook aquatische aspecten in beschouwing woren genomen.
Resultaten Het hoofdproduct is een beslissingsondersteunend systeem in een ICT-omgeving. Via ja/nee/weetniet beantwoording van voorgeprogrammeerde vragen in een digitale omgeving wordt de gebruiker gedwongen basisinformatie van een gebied te beoordelen op relevante eigenschappen van het landschapsecologisch systeem. De antwoorden leiden via eliminatie van mogelijkheden tot identificatie van de meest waarschijnlijke primaire standplaats(en) binnen het te ontwikkelen gebied. Van deze primaire standplaatsen kan informatie worden opgevraagd over relevante primaire ecosysteemfactoren (substraateigenschappen, hydrologische positie, kwel/infiltratie, referentie-grondwaterstanden), secundaire ecosysteemfactorenen (basen- voedingstoestand) en het potentiele vegetatie- c.q. natuurdoeltype dat onder optimale condities tot ontwikkeling kan komen. Vervolgens worden richtlijnen geformuleerd hoe de gebruiker kan toetsen of de actuele veldomstandigheden (landhoedanigheden) voldoen aan de optimale condities (landbenodigdheden) die nodig zijn om het potentiele vegetatietype daadwerkelijk tot ontwikkeling te brengen. Tenslotte worden inrichtings- en beheersmaatregelen aanbevolen om landhoedanigheden in overeenstemming te brengen met de landbenodigdheden. Het systeem heeft een hierarchische structuur, waarbij via fysisch geografische regio's, ecosecties en ecoseries, uiteindelijk wordt ingezoomd op de primaire standplaats. Als nevenproduct wordt een basisrapport opgeleverd, waarin een toelichting op het beslissingsondersteunend systeem wordt gegeven.
Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link> |