KNAW

Onderzoek

Regionale transities: versterken innovatiekracht in PPS samenwerking

Pagina-navigatie:


Wijzig gegevens


Titel Regionale transities: versterken innovatiekracht in PPS samenwerking
Looptijd 01 / 2011 - onbekend
Status Afgesloten
Onderzoeknummer OND1346282

Samenvatting

Probleemstelling
Wat zijn de aangrijpingspunten voor regiem verandering in regionale transitieprocessen?

Doelgroep en kennisbehoefte Achtergrond/aanleiding
Transities zijn tijd en plaats gebonden veranderingsprocessen die ingrijpen op bestaande sociaaleconomische, organisatorische en technische structuren in een gebied. De veranderingsprocessen hebben een lange tijdshorizon (minimaal 10-15 jaar) die uiteindelijk kunnen leiden tot een nieuw regiem, in termen van instituties, de regels en groepsformaties in een bepaald gebied.

Wageningse onderzoekers zijn op analyserende, adviserende en/of faciliterende wijze betrokken bij een aantal regionale transitieprocessen, zoals de ontwikkeling van Greenport, integratie stad en platteland, of het initiëren van gebiedsgebonden recreatie. De intensiteit van de lopende veranderingsprocessen maakt het niet eenvoudig om tijdens de casus op systematische wijze de aard van het veranderingsproces te onderzoeken. Daarnaast ligt er een methodologische uitdaging om vergelijkende analyses te maken van de specifieke veranderingsstudies. Dit vergt een combinatie van methodieken die in retroperspectief een veranderingsproces kunnen reconstrueren met theoretische triangulatie voor het expliciet testen van alternatieve hypotheses of verklaringen.

Doelstelling project
Het eerste deel van het project heeft als doel om vanuit individuele cases van regionale transities een methodologie voor comparatieve analyse te ontwikkelen die is toegesneden op het analyseren van de ruimtelijke en institutionele factoren die het regiem niveau structureren. Tijdens de tweede fase van het project werkt het team aan het omzetten van 'geleerde lessen' in handelen, en daar weer op reflecteren. Dit is tevens een toets voor de analyse.

Relevantie project voor EL&I
Wetenschappelijke kwaliteit en relevantie

De betrokkenheid van onderzoekers bij concrete plaats- en tijdsgebonden handelingsperspectieven, die zijn ingebed in beoogde of zich ontwikkelende sociaaltechnische systeem veranderingen, vraagt om sterkere verbindingen met (bestaande en nieuwe) theorie. Het betreft theoretisch inzicht en analytische kaders in zowel mechanismen die de dynamiek in niches vertalen in veranderingen in regiems, als in mechanismen die de vernieuwingsprocessen in niches structureren. Het project hanteert analytische kaders over institutioneel (economisch) falen, of juist institutionele levensvatbaarheid, die van belang zijn om de lange termijn dynamiek van transitieprocessen preciezer te begrijpen. De aard van het sociale contract in een regionale transitie is object van analyse. De oriëntatie van het project is op institutionele vraagstukken rond groepsvorming en cultuur in een gebied waarin groepen op historische met elkaar of met de ruimte verbonden zijn. Het vraagstuk van collectieve actie in een regio en in relatie tot transitieprocessen zal verder opgepakt worden.

Aanpak en tijdspad
De projectdynamiek zal bestaan uit een wisselwerking tussen case brengers en methodologische en theoretische reflectie tijdens doelgerichte bijeenkomsten. Voor de eerste bijeenkomst presenteren de case brengers een specifiek veranderingsproces in de termen van transitiemanagement, met bijzondere aandacht voor de veranderingen en continuïteiten op regiem niveau. Het team probeert op basis van deze casussen instructieve gebeurtenissen te identificeren. De meeste geselecteerde regionale transities hebben een geschiedenis van enkele jaren. Transities op regiem niveau kunnen zich daarom nog niet heel scherp manifesteren. Echter, observaties op regiem niveau kunnen duidelijk maken hoe het regiem niveau tot uiting komt, en een discussie informeren over wat voor type regiem veranderingen verondersteld worden in de regionale transitie.

Vervolgens krijgt het team van case brengers drie methodologische benaderingen aangereikt: causal process tracing (vanuit de Angelsaksische politieke wetenschappen en realism, met een nadruk op mechanismen, padafhankelijkheden en contingentie) en dramaturgische analyse (vanuit de Franse institutionele en regulatieschool, met een nadruk op macht en discourse), die als eerste stappen leiden tot een gedetailleerd narratief van het veranderingsproces. Deze worden aangevuld met recente benaderingen voor comparatieve analyse van institutionele dynamiek in de Nieuwe Institutionele Economie. Gezamenlijk leidt dit tot een eerste indicatie van de causale stappen die hebben geleid tot de geobserveerde resultaten van het veranderingsproces op micro en meso niveau.

Een volgende stap is op basis van theoretische reflectie hypotheses te ontwikkelen over de causale stappen in het veranderingsproces. De nadruk ligt hierbij op institutionele vragen, zoals wat voor afspraken zijn er gemaakt, wat voor groepen hebben zich gevormd, wat voor pogingen zijn er gedaan om het veranderingsproces te institutionaliseren, op wat voor wijze zijn sociale contracten afgesloten. Omdat het gaat om regionale transities is het van belang de ruimtelijke systeemgrenzen onderdeel te maken van de analyse. De nadruk op reconstructie maakt het mogelijk verschillende tijdshorizonten in het veranderingsproces in ogenschouw te nemen. Tenslotte is het van belang om vast te stellen hoe op meso of regiem niveau geanticipeerd of gereageerd wordt op de invloeden vanuit het macro of landschaps niveau

Als laatste stap werkt het team op basis van methodologische literatuur aan een aanpak voor vergelijkende analyses over de casussen heen. Op wat voor wijze kunnen de geval specifieke inzichten leiden tot valide generalisaties en wat voor eisen stelt dit aan de case studies?

Organisatie
Het project kent een modulaire organisatie. De projectleiding heeft een belangrijke procesmatige taak door het organiseren van doel- en resultaatgerichte bijeenkomsten. Heldere afspraken over rapportage format stelt de case brengers in staan om gericht te rapporteren en gedurende het proces de eigen case studie te ontwikkelen en aan te scherpen.

Resultaten
De output van dit project is een bundel van case studies voorafgegaan door een methodologische introductie. Onderdeel van de bundel is een positionerend hoofdstuk die het perspectief schetst voor een integrerende onderzoeksbenadering op het terrein van regionale transities. Dit hoofdstuk gaat in op wat aangrijpingspunten voor regiem verandering kunnen zijn en hoe de praktijk van alledag daar mee om kan gaan. Uit de cases en theorie zullen lessen worden getrokken voor toekomstige transitieprocessen.
Publicaties bij dit programma zijn beschikbaar via deze Link

Betrokken organisaties

Betrokken personen

Onderzoeker Ir. J.S. Buurma
Onderzoeker Drs. R. During
Onderzoeker Drs. R.P.M. de Graaff
Onderzoeker Ir. J.E. Jansma
Onderzoeker Drs. R.P. Kranendonk
Onderzoeker Dr.ir. C.C. de Lauwere
Onderzoeker Dr.ir. J.B. Pinxterhuis
Onderzoeker Dr.ir. N.B.P. Polman
Onderzoeker Ir. E.H. Poot
Onderzoeker Ir. P.L. de Wolf
Projectleider Dr.ir. S.R. Vellema

Bovenliggende onderzoeksactiviteit(en)


Omhoog
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie