KNAW

Research

Citizen initiatives and policy goals: Learning and feeding the debate and...

Pagina-navigatie:


Update content


Title Citizen initiatives and policy goals: Learning and feeding the debate and knowledge exchange in physical and digital networks
Period 01 / 2012 - 12 / 2014
Status Current
Research number OND1348237

Abstract (NL)

Probleemstelling
Bestaand onderzoek naar burgerinitiatief voor groen (zoals de serie Burgers en Landschap) kijkt vooral vanuit het perspectief van burgers naar de relaties en samenwerking die burgerinitiatieven met overheden aangaan en lastigheden en dilemma s daarbij. In het huidige project willen we burgerinitiatief positioneren ten opzichte van de beleidsdoelen voor de groene leefomgeving van overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Kort door de bocht: wat is de reikwijdte van burgerinitiatief ten opzichte van andere actoren? Wat is de ondergrens voor overheden bij het overdragen van verantwoordelijkheden voor natuur en groen aan burgers en wat is de bovengrens voor burgers om verantwoordelijkheden op zich te nemen voor natuur en de groene leefomgeving? Echter, door het zo te stellen wordt het zwart/wit en al snel polariserend gebracht. Je zou ook een invalshoek kunnen kiezen waarbij de overheid en burgers niet twee gescheiden werelden zijn die tegenover elkaar staan, en waarbij niet alles door 1 partij wordt afgebakend, maar dat ook het bepalen van de doelen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.

Nu de verantwoordelijkheid voor natuur en landschap grotendeels in de samenleving wordt gelegd (bij lagere overheden, maatschappelijke organisaties maar ook voor een groot deel bij burgers en ondernemers), is het nog maar de vraag in hoeverre de (rijks)overheid beleidsdoelen kan bepalen en hoeveel het rijk hierover nog te zeggen heeft. In de huidige verantwoordelijkheidsverdeling zouden beleidsdoelen gezamenlijk moeten worden bepaald. Natuur en landschap zijn niet meer te beschouwen als een publiek goed, maar als een gemeenschappelijk of sociaal goed. In deze situatie wordt de waarde van natuur en landschap bepaald door middel van het sociale gesprek tussen mensen en groepen die zich betrokken voelen. Hierbij is de overheid een van de gesprekspartners die gelijkwaardig deelneemt aan het sociale gesprek en het algemene belang in de onderhandelingen kan in brengen.

Interessant in de nieuwe verhouding en verantwoordelijkheidsverdeling tussen de spelers en gesprekspartners bij de groene leefomgeving zijn dilemma s en spanningsvelden die voortkomen uit verschillen tussen burgerinitiatieven, ondernemers en overheid qua focus, waardensysteem, houding, cultuur etc. In de Kennisagenda Maatschappelijke potenties van groen van EL&I wordt aangegeven dat het belangrijk is om nader te onderzoeken hoe met deze dilemma s en spanningsvelden moet worden omgegaan. Het gaat dan om onderwerpen als representativiteit, gelijkheid en continuïteit. Overheidssturing en zelforganisatie door burgergroepen verschillen fundamenteel in hoe tegen deze waarden wordt aangekeken.

Over de relatie burgerinitiatieven en overheid en de weerbarstigheden daarbij vindt momenteel - binnen allerlei maatschappelijke domeinen en via allerlei bestaande netwerken van overheden, kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties en intermediaire organisatie - veel discussie, gedachtevorming, kennisuitwisseling en sociaal leren (leren in groepsverband, in samenspraak en samenwerking) plaats. Het is van belang om de huidige verschuiving in de verantwoordelijkheidsverdeling voor de groene leefomgeving te problematiseren en te bediscussiëren in deze brede context (vanuit allerlei maatschappelijke domeinen, dus zowel binnen als buiten het groene domein), omdat deze verschuiving in verantwoordelijkheidsverdeling niet alleen inherent is aan de groene leefomgeving, maar op tal van andere terreinen zich voordoet.

Overeenkomsten en verschillen met die andere terreinen helpen beter te doordenken of de verantwoordelijkheidsverdeling voor de groene leefomgeving passend is. Discussies en gedachtevorming binnen andere ministeries zoals BZK en I&M zijn zeker interessant en leerzaam voor EL&I. Maar ook discussies op andere plekken en andere schaalniveaus zijn van belang. EL&I wil hier graag (verder) op aanhaken, het voeden met kennis en ervaring vanuit het groene domein en ervan leren voor het groene domein. Om vervolgens handvatten voor een handelingsperspectief te kunnen formuleren. Uiteindelijk gaat het om een handelingsperspectief - en dan misschien dan nog wel met name om het handelen zelf - op verschillende wijzen, met verschillende accenten, met verschillende competenties van allerlei actoren op het gebied van groen .

Doelstelling project
In dit project gaat het met name om het voeden en leren van discussies en kennisuitwisseling over burgerinitiatieven en beleidsdoelen ten aanzien van de groene leefomgeving. Op basis van bestaande kennis over de interactie tussen burgerinitiatieven en overheidsbeleid in het groene domein willen we de brede discussie voeden die op allerlei maatschappelijke domeinen over dit onderwerp wordt gevoerd. En andersom willen we de leerpunten en handvatten uit deze brede discussie vertalen naar het groene domein. Dat betekent dat we op (fysieke en virtuele) plekken in bestaande netwerken waar energie en dynamiek is ten aanzien van het onderwerp Burgerinitiatieven en overheidsbeleid , discussies hierover te initiëren en voeden, kennis uit te wisselen, leerpunten en handvatten te formuleren, succes- en faalfactoren te benoemen etc. Het is hierbij de bedoeling om samenwerkingsconstructies te verkennen met allerlei verschillende organisaties en partijen op het gebied van actief burgerschap en de groene leefomgeving.

Resultaten
Discussie, gedachtevorming en kennisuitwisseling initiëren in bestaande en eventueel nieuwe netwerken over de relatie en samenwerking tussen burgerinitiatieven en rijks- en ander overheidsbeleid.

Concreet houdt dit in:
- het posten van artikelen, rapportages, stellingen, blogs, powerpoints, vragen, etc in virtuele netwerken.
- het voeden van discussies en kennisuitwisseling in fysieke netwerken door middel van presentaties, deelname aan (panel)discussies, workshops geven etc.
- Voeden van de brede discussie hierover vanuit het groene domein en leerpunten benoemen / vertalen vanuit de brede discussie voor het groene domein.

Inhoudelijke analyse en rapportage van de leerpunten en het mogelijke handelingsperspectief voor zowel verschillende overheden als voor burgers in het groene domein.

Bijdrage aan Kennisagenda Maatschappelijke potenties van groen door nieuwe vraagstukken en kennisopgaven te destilleren.

De nadruk in het project ligt op kennis delen in plaats van als onderzoeksorganisatie nieuwe kennis te maken. We gaan dus geen nieuw onderzoek doen, geen nieuwe casestudies bestuderen etc. We gaan ook geen onderzoeksrapport opleveren zoals een nieuw deel in de serie Burgers en Landschap. Uit het kennisdelen kunnen wel nieuwe kennisvraagstukken worden geagendeerd, zonder deze overigens binnen dit project te onderzoeken. Met de begeleidingscommissie zal worden nagegaan of Alterra een rol kan spelen bij vraagstukken waar kennisleemten spelen. Hier zou vervolgens via de Helpdesk aan kunnen worden gewerkt.

We maken met name gebruik van bestaande kennis, onderzoeken, leertrajecten, experimenten etc. Zie hiervoor o.a. de State of the Art en ook de notitie Burgerkracht zien en benutten . Hier is ook afstemming met het project 02, Actief burgerschap voor natuur en landschap, van belang. Deze bestaande kennis en ervaring ligt zeker ook buiten het WUR-domein. Input van kennis vanuit andere domeinen vinden we bijvoorbeeld via het Kennisnetwerk Burgerparticipatie waarin verschillende universiteiten en kennisinstellingen met elkaar uitwisselen. En ook via onderzoek van bijzonder hoogleraar Actief Burgerschap Evelien Tonkens, etc.
Publicaties bij dit project zijn beschikbaar via deze Link

Related organisations

Related people

Researcher Ir. B.C. Breman
Researcher Drs. R.I. van Dam
Researcher Drs. M. Pleijte
Project leader Drs. I.E. Salverda

Related research (upper level)


Go to page top
Go back to contents
Go back to site navigation